230 - « من ديوانه » قتل اين خَسته به شمشيرِ تو تقدير نبُود * ورنَه هيچ از دل بىرحمِ تو تقصير نبُود من ديوانه چو زلف تو رها مىكردم * هيچ لايق‌ترم از حلقهء زنجير نبود يا رب اين آينهء حُسن چه جوهر دارد * كه درو آه مرا قوّتِ تأثير نبود سر ز حيرت به درِ ميكده‌ها بركردم * چون شناساىِ تو در صومعه يك پير نبود نازنين‌تر ز قَدَت در چمنِ ناز نرُست * خوش‌تر از نقشِ تو در عالمِ تصوير نبود تا مگر همچو صبا باز به كوىِ تو رسم * حاصلم دوش بجز نالهء شبگير نبود آن كشيدم ز تو ، اى آتشِ هجران كه چو شمع * جز فناىِ خودم از دستِ تو تدبير نبود آيتى بود عذاب اندُه حافظ بىدوست * كه بَرِ هيچ‌كسش حاجت تفسير نبود * توضيحات : تقدير ( مقدر ) آيينه حسن ( جمال محبوب ) نازنين‌تر ( گرامىتر ) چمن گلزار ( عيش و دلبرى ) عالم تصوير ( جهان آفرينش ) زلف ( گيسوى يار ) حيرت ( شگفتى ) صومعه ( عبادتگاه ) نرست ( نروييد ) مگر ( شايد ) شبگير ( شب‌هنگام ) فنا ( نيستى ) تفسير ( بيان ) معنى بيت ( 1 ) ( مقدر نبوده كه اين خسته و رنجور با شمشير تو كشته شود و گرنه غمزهء جادوگر تو هيچ تقصير نداشت ) معنى بيت ( 2 ) ( من ديوانه اگر گيسوى تو را رها مىكردم و از محبت تو صرف‌نظر مىكردم لايق حبس و بند بودم ) معنى بيت ( 3 ) ( پروردگارا ، آيينه زيبايى محبوب چه نهاد و سرشتى دارد كه آه من در آن مؤثر نمىافتد ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - شما چيزى را از دست داده‌ايد كه از انديشه و خاطر جناب‌عالى يا خانواده خارج نمىشود و همه از اين وضع ناراحت هستيد ، اين امر بر اثر اشتباه پيش آمده است و چاره‌اى براى آن فعلا متصوّر نمىباشد ولى اميد را نبايد از دست داد ، به زودى جبران مىشود . 2 - به چيزى و كسى وابسته شده‌ايد كه به كرشمه چشم او نيز قانع مىباشيد و بر سر دوراهى قرار داريد ، اينجانب به شما مىگويم كه اگر مىتوانيد از اين كار دست برداريد زيرا مقدمات آن فراهم نشده است و رقيبان زيادند و اگر نمىتوانيد به يكى از مشاهد متبركه برويد و دعا كنيد و نذرى نموده توكل بر خدا نماييد كه گشايش حاصل شود . 3 - خواجه در بيت 6 و 7 و 8 فرمايد : ( تا شايد ، مانند باد صبا افتان‌وخيزان و نالان به كوى تو گذر كنم ، ديشب كارى جز نالهء سحرى نداشتم ) ( اى آتش هجران ، چنان مرا سوختى كه مانند شمع جز سوختن و نابودى چاره‌اى نداشتم تا شايد از اين راه از فنا به مقام بقا برسم ) ( رنج حافظ در اندوه هجران تو نشانه‌اى از شكنجه جهنم است كه به علت واضح بودن ، نيازى به بيان ندارد ) جناب‌عالى خود تفسير كنيد . 4 - ويژگيهاى جناب‌عالى عبارتند از : زرنگ و ناقلا ، بدپيله در عشق و زندگى ، دعوايى ، درويش مسلك ، طوفانگر ، اهل نصيحت ، وابسته به فاميل ، دهن‌لق ، بددهن ، خودسر ، رفيق‌باز ، بىعلاقه به بخت و اقبال ، جذاب ، ملاحظه‌كار ، اهل رودربايستى ، اصيل ، فداكار ، پرجنب‌وجوش ، بيرون ساكت داخل منزل دعوايى ، هميشه طلبكار اطرافيان ، با همسر خود مهربان باشيد و گرنه از شما دلسرد مىشود ، 4 فرزند در طالع داريد با همسرى مهربان و صميمى ولى بداخلاق و نازك‌نارنجى . 5 - با شوخى و طنز فال نگيريد ، چون حافظ با كسى شوخى ندارد و ممكن است مورد غضب او واقع شويد . عزيزم بدان : چنين است رسم سراى فريب * گهى بر فراز و گهى پرنشيب .