شمس الدين حافظ

274

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

190 - « بار امانت » دوش ديدم : كه مَلايك دَرِ ميخانه زدند * گِل آدم بسرشتند و به پيمانه زدند ساكنانِ حرمِ سِتر و عِفافِ ملكوت * با من راه‌نشين ، بادهء مستانه زدند آسمان ، بارِ امانت نتوانست كشيد * قرعهء فال ، به نامِ من ديوانه زدند جنگ هفتاد و دو ملّت همه را ، عذر بنه * چون نديدند حقيقت ، ره افسانه زدند شكر ايزد كه ميانِ من و او صلح افتاد * صوفيان رقص‌كنان ، ساغرِ شكرانه زدند آتش آن نيست ، كه بر شعلهء او ، خندد شمع * آتش آن است ، كه در خرمنِ پروانه زدند كس چو حافظ نگشاد از رُخِ انديشه نقاب * تا سرِ زلفِ سخن را ، به قلم شانه زدند * توضيحات : دوش ( ديشب ) ملايك ( فرشتگان ) زدند ( كوبيدند ) سرشتند ( خمير كردند - درآميختند ) به پيمانه زدند ( در قالب آفرينش ريختند ) عفاف ( پاكدامنى ) ملكوت ( عالم غيب ) بار امانت ( بار تكليف و اطاعت ) معنى بيت ( 1 ) ( ديشب در رؤياى راستين ديدم كه فرشتگان در ميخانهء معرفت را كوبيدند و گل وجود آدم را در آنجا با بادهء محبت درآميختند و به قالب ريختند ) معنى بيت ( 2 ) ( ساكنان حرم و فرشتگان عفيف با من خاك‌نشين خوار و ذليل كه ساكن كره ارض هستم ، در عشق و محبت يار شدند ) معنى بيت ( 3 ) ( آسمان با همه عظمت بار اطاعت و تكليف را كه خداوند بر او عرضه كرد ، نتوانست بردن ، اين كار دشوار نصيب من شيفته و عاشق شد ) معنى بيت ( 4 ) ( جنگ هفتاد و دو ملت از مجموع 73 فرقهء اسلام از تعصب عذرشان را بپذير زيرا راه يگانهء حق را نشناختند و به راه پندار رفتند و گمراه شدند چون همه راه‌ها به توحيد و يكتاپرستى ختم مىشود - آرايه تلميح ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيت‌هاى پنجم و ششم و هفتم به ترتيب فرمايد : ( سپاس خداى را كه مرشد از روى لطف با من آشتى كرد و از تقصيرم گذشت ، ياران خانقاه بدين مناسبت به وجد و شور عارفانه پرداختند و ساغرى از باده معرفت به نشانهء سپاس از پير و مرشد نوشيدند ) ( آتشى كه شعله آن باعث خنده شمع مىشود ، آتش نيست ، آتش راستين سوز عشق است كه در خرمن پروانه افتاد و آن را كاملا سوخت ) ( از آن روز كه گيسوى عروس سخن را با شانه قلم آرايش دادند ، هيچ سخن‌سرايى مانند حافظ از چهرهء هنر ، پرده برنگرفت و جمال آن را آشكار نكرد ) . 2 - اين فال بر شما مبارك باد ، اگر تو را مىشناختم يا مىديدم فرزندم ، حتما چهرهء مبارك شما را مىبوسيدم و حضورا تبريك مىگفتم ؛ زيرا ستارهء اقبال شما در برج پيروزيست و هماى كاميابى به شرط سرعت عمل و دقت همگام جناب‌عالى مىباشد ، بىصبرى و بىقرارى پايان يافت و درهاى نعمت به روى شما باز شده است ، فرزندم وقتى كاملا موفق شدى به خانواده به ويژه كسانى كه به شما نياز مادى و معنوى دارند ، كمك كنيد و بدانيد هر ناراحتى مسلّما راحتى به دنبال دارد ، بايد بگويم : قلمروهاى راحتى بدون رنج و زحمت ، تابوت‌هايى با پوشش مخمل‌اند و وقتى كه در تابوت‌هايى با پوشش مخمل قرار گيريم ، خواهيم مرد ، پس از خطر و ريسك و فعاليت و كوشش هراس نداشته باشيد . 3 - اگر با كسى قهر هستى ، حتما آشتى كن ، كسى را كه دوست دارى ، بدان واقعا او تو را دوست دارد اما راه و رسم آن را نمىداند و غرورش اجازه نمىدهد تا در مقابل جناب‌عالى اظهار كند ، چهار فرزند در طالع دارى كه دومى نابغه مىشود ، مقام جديد و تغيير شغل و مكان به زودى بوجود مىآيد و آسايش ، قرين و همراه خانواده شما و او خواهد شد . 4 - ويژگيهاى روحى جناب‌عالى عبارتند از : بااراده ، مرموز ، موفق ، مرفه ، زيرك و ناقلا ، هنرمند ، نابغه ، قوى ، انتقامجو ، افسونگر ، مبتكر ، سياستمدار ، پرتوقع ، افراطى ، طناز ، شيطان ، فريبنده ، حيله‌گر ، مهربان ، بخشنده ، اهل گردش ، خانواده دوست ، رفيق‌دوست .