شمس الدين حافظ

215

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

131 - « پستهء تو » اى پستهء تو خنده زده بر حديثِ قند * مشتاقم از براىِ خدا يك شكر بخند خواهى كه برنخيزدت از ديده رود خون ؟ * دل در وفاىِ صحبتِ رودِ كسان مبند طوبى ز قامتِ تو نيارد كه دم زند * زين قصّه بگذرم كه سخن مىشود بلند گر جلوه مىنمايى و گر طعنه مىزنى * ما نيستيم معتقدِ شيخ خودپسند ز آشفتگىِ حالِ من آگاه كى شود ؟ * آن را كه دل نگشت گرفتارِ اين كمند بازارِ شوق گرم شد آن سروقد كجاست * تا جانِ خود بر آتش رويش كنم سپند جايى كه يار ما به شكرخنده دم زند * اى پسته كيستى تو ؟ خدا را به خود مخند حافظ چو تركِ غمزهء تركان نمىكنى * دانى كجاست جاىِ تو ؟ خوارزم يا خُجَند * توضيحات : پستهء تو ( استعاره از دهان خندان ) طوبى ( نام درختى در بهشت ) حديث قند ( داستان شيرين ) شكر خند ( خندهء خوش‌مزه ) رود كسان ( فرزند مردم ) جلوه ( خودنمايى ) طعنه ( سرزنش ) شيخ خودپسند ( آرايه التفات - شيخ خودپرست ) گرفتار ( عاشق ) بازار شوق ( آرزومندى زياد ) خدا را ( به خدا قسم ) خوارزم ( محلى است ) خجند ( محلى است ) نيارد ( قادر نمىشود ) بلند ( طولانى ) سپند ( اسپند كه دود مىكنند ) معنى بيت ( 3 ) ( طوبى درخت بهشتى با همه زيبايى قامت قادر نيست با بىپروايى بگويد كه قدش مانند تو موزون است ، از اين داستان چشم مىپوشم زيرا رشته كلام به درازا مىكشد ) معنى بيت ( 8 ) ( اى حافظ چون به ناز و كرشمه دلبران ترك و زيبا دلبسته‌اى ، بدانكه قرارگاه دل تو سرزمين تركان خوارزمى و خجندى است ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - خواجه در بيت چهارم فرمايد : ( اگر به زهد ريايى جلوه مىفروشى و اگر ما را به فسق و فجور ، سرزنش مىكنى ما به تو اى شيخ خودپرست اعتقاد نداريم و نمىگرويم ) و يا در بيت اول مىفرمايد : ( اى كسى كه پستهء دهان تو داستان شيرين قند را مسخره مىكند لحظه‌اى بخند زيرا آرزومند لبخند تو هستم كه مانند شكر است ، تو را به خدا يك شكر بخند ) تو خود حديث مفصل بخوان از اين دو معنى . 2 - از اينكه جناب‌عالى محبوب ديگران مىباشى ، افتخار كن ولى مواظب باش گرفتار دام غرور و خودپسندى نشوى . 3 - به تازگى قدرى ملول و غمگين هستى ، علتش فكرهاى بيهوده‌ايست كه خود را بدان مشغول ساخته‌اى ، بلكه بايد بدانى اين نيت با حوصله و تلاش و دقت و وقت‌شناسى و سرعت عمل بموقع قابل اجراست و جاى نگرانى نمىباشد . 4 - روحيات جناب‌عالى عبارتست از : خودخواه ، تندخو ، رفيق‌پرور ، خطرناك ، مغرور ، پرشور ، كله‌شق ، مدير ، رك‌گو ، ورزش‌دوست ، خودپسند ، عصبانى ، خودسر ، رياست‌طلب ، قدرت‌طلب ، جدى ، خوشگذران ، پركار . 5 - در آينده انسانى موفق خواهى بود ، بدانكه شخصى كوتاه‌قد ، سياه‌چرده ، بينى كشيده با انگشتانى بلند به شما حسادت مىكند از او دورى كنيد ، در اين هفته ملاقاتى خواهيد داشت كه بسيار سودمند است . 6 - از افراد سيگارى و افيونى به شدت دورى كنيد كه براى شما دام مىگسترانند ، در كارى جناب‌عالى يا همسرتان ضرر كرده‌ايد نگران نباشيد ، جبران مىشود . 7 - تو را به خدا دست از مادر و خواهر و برادر آن بيچاره بردار ، خيرخواه و علاقه‌مند شما هستند ، اين بگومگوها را رها سازيد كه زندگى به سردى گراييده است . 8 - برخوردى سودمند و سفرى مفيد در انتظار شماست و فرزندانى لايق در طالع شما وجود دارد .