شمس الدين حافظ

197

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

113 - « فالق الاصباح » اگر به مذهبِ تو خون عاشق است مباح * صلاحِ ما همه آنست كان تراست صلاح سوادِ زلفِ تو بنمود جاعل الظلمات * بياضِ روىِ تو بگشود فالق الاصباح ز چينِ زلفِ كمندت كسى نيافت خلاص * از آن كمانچهء ابرو و تير چشم نجاح ؟ ز ديده‌ام شده صد چشمه در كنار روان * كه خود شنا نكند در ميان آن ملّاح لبِ چو آبِ حياتِ تو هست قوّتِ روح * وجودِ خاكىِ ما را از اوست ذكرِ رَواح نداد لعلِ لبت بوسه‌اى به صد زارى * نيافت كام دلم زو به صد هزار الحاح صلاح و توبه و تقوى ز ما مجو هرگز * ز رند و عاشق و مجنون كسى نجست فلاح دعاى جان تو ورد زبانِ حافظ باد * مدام تا كه بود متصل مسا و صباح * توضيحات : مباح ( حلال - جايز ) صلاح ( مصلحت ) نجاح ( رستگارى ) ملّاح ( كشتىبان ) ذكر ( دعا ) رواح ( شب‌هنگام ) مسا ( شام ) صباح ( صبح - بامداد ) جاعل - فالق ( شكافنده - پديدآورنده ) جاعل الظلمات ( آفريننده تاريكى ) فلاح ( رستگارى ) فالق الاصباح ( آفريننده بامداد ) نجاح ( رستگارى ) الحاح ( پافشارى ) معنى بيت ( 2 ) ( سياهى گيسوى سياه تو ظلمت آفرين است و سپيدى چهرهء چون ماه تو شكافنده و پديدآورندهء صبحهاى روشن است ) معنى بيت ( 3 ) ( هيچ‌كس از شكن گيسوى خم اندر خم تو رهايى نيابد ، از آن كمان هلالى ابروان و تير نگاه آيا چشم رستگارى مىتوان داشت ؟ ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - اگر صبر داشته باشيد و از خرد و عقل كمك بگيريد آن كار انجام مىيابد ، نگران نباشيد . 2 - اين نيت از دو جهت قابل تأمل است براى مثال چون سفيدى صبح ظفر كه توأم با تحمل رنج و ناراحتى است و ديگرى چون ظلمات شب كه هجران و دورى از آن بىجهت نيست . 3 - تمام آرزوهايت را جمع كرده‌اى و گويى انجام آن ، تمام زندگى شماست و اميد و آرزويت را در انجام اين نيت خلاصه كرده‌اى ولى بدانكه در اين روزگار كسى از كمند زلفش در امان نبوده است و هركسى را به نحوى شكار خود كرده است . مواظب باش ، شكار آسانى نباشى زيرا از اين طبقه فلاح و صلاح برنمىآيد . 4 - براى انجام اين كار ، طرف مقابل در فكر رنج توست و هزاران مكر و حيله به كار مىبندد مواظب و مراقب باش كه فريب نخورى كه او بسيار چرب‌زبان است . 5 - اين معامله اگر با زيركى انجام گيرد ، بد نيست اما زياد هم عمل راحتى نمىباشد . 6 - انسان بدون فكر و انديشه زيانكار است و براى انسان با اراده ، پيروزى در يك‌قدمى اوست . 7 - فرزند ، موفق مىشود و برادر زيان مىيابد و خواهر خوشبخت اما پدر بيمار مىشود و مادر را حادثه‌اى پيش خواهد آمد كه نگران‌كننده نيست . 8 - براى ازدواج زمان مناسب نمىباشد ، طلاق عملى است ، خريد بسيار سودآور ولى فروش زود است . 9 - اگر مىخواهيد خوشبخت باشيد خيلى چيزها را در اين راه فدا كنيد ، ولى اگر در دام خودپرستى افتاده باشيد اين كار از شما ساخته نيست و مانند كودكى بازيگوش نباشيد كه همه چيز خود را بر سر نقش و نگار و ظاهر آن چيز گذاريد . 10 - حركتى سازنده در جريان مىباشد از آن بهره بگيريد و اقدام كنيد . 11 - گمشده‌اى داريد كه نياز به زمان دارد ، فرزندى در راه است كه پاقدمش مبارك خواهد بود ، از پيشامد ناگوارى رهايى يافته‌ايد ، به شكرانه آن نذرى كه كرده‌ايد ، ادا كنيد ، به سفر زيارتى مىرويد . 12 - اصولا شخصى عارف و اهل دل مىباشيد اگر ايمان عارفانه خود را چون خواجهء شيراز پرورش دهيد ، به مقامى بلند مىرسيد . اهل عشق و عرفان هستيد ولى متأسفانه بىحوصله‌ايد پس سعى كنيد بر اعصاب خود مسلط باشيد .