شمس الدين حافظ
8
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
اينجانب سعى مىكنم ، به اين سه شناخت با توجه به نسخ گوناگون كه در سفرهاى متوالى به شهرها و كشورهاى مختلف جهت تدريس و يا تحقيق نموده و نسخههايى را كه از ديوان حافظ مطالعه و فيشبردارى كردهام ، با استدلال و منطق و در حد توان خود ، پاسخ دهم . اينجانب در تمام مراحل مقدمهنويسى بر ديوان و تصحيح و تفأل و توضيح واژههاى اشعار لسان الغيب سعى كردهام كمتر به حواشى و زوايد يا كلىگويى بپردازم ، زيرا معمولا مقدمههايى كه از حافظ ديدهام ، اغلب به صورت قالبى و كليشهاى ، از يك منبع با ساختار املايى يكنواخت بر سطور كاغذ آمدهاند . البته مقدمههاى استدلالى لازمهاش جسارت اظهار نظر ، مدرك و دليل محكم است ، اميدوارم تا آنجا كه بضاعت علمى و آگاهى و بينش اينجانب دربارهء حافظ اجازه مىدهد ، خوانندگان عزيز را به سرزمين هميشه سرسبز و بهارى و انسانى حافظ وارد سازم و به سخن بپردازم . به همين جهت از عبارات ساده و درخور فهم همگان بهره مىگيرم ، مگر اينكه جايى برحسب نوشتار و بيان مقصود ، ناگزير شوم نوشتار را با بار معانى جديدترى همراه سازم تا استخوانبندى كلام را محكمتر كنم . در سال 1374 ديوان كامل حافظ را تصحيح و تفأل آن را نوشتم ، در پنجهزار نسخه توسط نشر آفرينش چاپ گرديد ، خوانندگان و عاشقان حافظ و استادان و فرهنگيان و دانشجويان و دوستان عزيز از داخل و خارج چنان مرا تشويق و ترغيب كردند كه اين محبتها موجب گرديد تا در اين راه مطمئنتر گام بردارم و كتابى پربارتر تقديم دوستداران لسان الغيب نمايم ، اگرچه در چاپ آن ديوان در سال 1374 نهايت تلاش را به خرج داده بودم تا ديوانى كامل و جامع با مقدمهاى نافذ و مطمئن اهدا كرده باشم ولى چون از خارج از كشور نيز دوستداران حافظ جهت تقاضاى اين ديوان اينجانب را مورد محبت قرار دادند نسخههاى آن ظرف مدت كمى ناياب شد ، بهطورىكه در نمايشگاه بين المللى كتاب سال 1380 ناشر به زحمت چند نسخه ديگر تهيه كرد . بنابراين تصميم گرفتم ديوانى جديد ، همراه با تفأل تقديم دوستداران حافظ كنم تا يادگار بماند و مرا از دعاى خير محروم نفرمايند . اينك باهم در بوستان سرسبز عارف هميشهء تاريخ ، حافظ شيراز سر دستهء عاشقان جهان گام برمىداريم . الف : شناخت و آگاهى از زندگى فردى و اجتماعى و محيط نشو و نماى حافظ در آن بساط كه حُسن تو جلوه آغازد * مجال طعنهء بدبين و بدپسند مباد آناتول فرانس : « ادبيات را شيوهء بيان مىگويد و معتقد است زير آسمان كبود مضمون و مفهوم تازهاى نيست ، يا لااقل زياد نيست و آنچه تازه است ، قالب مىباشد ، ادبيات جز طرز تعبير چيزى