75 - « عاشق ديرينه » زلف آشفته و خَوى كرده و خندان‌لب و مست * پيرهن‌چاك و غزلخوان و صُراحى در دست نرگسش عربده‌جوى و لبش افسوس‌كنان * نيم‌شب دوش به بالينِ من آمد بنشست سر فراگوشِ من آورد و به آوازِ حزين * گفت : كاى عاشقِ ديرينهء من خوابت هست ؟ عاشقى را كه چنين بادهء شبگير دهند * كافر عشق بُوَد گر نشود باده‌پرست برو اى زاهد و بر دُردكشان خُرده مگير * كه ندادند جز اين تحفه به ما روز الَست آنچه او ريخت به پيمانهء ما نوشيديم * اگر از خمرِ بهشت است و گر از بادهء مست خندهء جامِ مى و زلفِ گره‌گيرِ نگار * اى بسا توبه كه چون توبهء حافظ بشكست * توضيحات : خوى ( عرق ) خوى كرده ( عرق كرده ) صراحى ( كوزه شراب ) عربده‌جوى ( جنگجو - ستيزه‌جو ) افسوس‌كنان ( مسخره كردن ) آواز حزين ( آواى نرم و شورانگيز ) بادهء شبگير ( شراب سحرگاهى ) روز الست ( روز ازل ) خمر ( باده انگور ) باده مست ( شراب بسيار مست‌كننده ) خندهء جام مى ( روشنى شراب در جام ) گره‌گير ( پيچ موى ) آشفته ( پريشان ) دوش ( ديشب ) خرده‌گير ( ايرادگير ) معنى بيت ( 4 ) ( اگر عارفى از دست محبوب سحرگاهى باده بخورد ، اگر هوادار و دلباختهء شراب نگردد وى را به مذهب عشق ناسپاس شمارند ) معنى بيت ( 5 ) ( برو اى زاهد خشك مقدس به باده‌نوشان خرده مگير زيرا در روز ازل به ما هديه‌اى غير از اين ندادند ) معنى بيت ( 6 ) ( هرچه محبوب به پيمانه ما ريخت با كمال ميل نوشيديم ، خواه شراب بهشت بود يا شراب مست‌كننده بلكه خود عين مستى است چه مباح و چه غير مباح با جانان مخالفتى نكرديم ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - شما سخت به اين نيت دل بسته‌ايد و تمام انديشه‌يتان را تصاحب كرده و طرف مقابل نيز چنين وضعى دارد ، متأسفانه هر دو از عقل و انديشه كمك نمىگيريد بلكه به شدت تابع احساسات شده‌ايد كه اين موجب بدنامى و رسوايى خواهد شد . 2 - توصيه اكيد دارم ، با شخصى باتجربه دربارهء چگونگى اين نيت مشورت كنيد و با توكل به خدا و حضور قلب عمل كنيد . 3 - خواجه در بيت سوم چگونگى آن را بيان مىفرمايد كه ( جانان با آن وضع و حال به بالين آمد و با آرامى سر در گوش من آورد و گفت : اى عاشق قديمى من آيا خوابت مىآيد ؟ ! ) او با اين اوصاف به سبب هجران در فغان و ناله مىباشد آيا سزاوار است كه جناب‌عالى راحت و بدون توجه به او باشيد ، اين روزگار فريبكار با مردم دوپا چه مىكند ! 4 - او سخت به شما علاقه‌مند است ولى عوامل چندى موجب شده كه نتواند احساسات خود را ابراز دارد ، به او اجازه اين كار را بدهيد . 5 - زندگى تنها مبارزه براى بودن و هستن مىباشد پس شما براى اجراى اين نيت نياز به تلاش و توكل داريد . 6 - دلسرد نشويد هنوز راهى طولانى در پيش داريد كه براى رسيدن به آن بايد مركب اراده و كوشش را زين كنيد . 7 - واقعا خيلى شيطان و بلا هستى ، از اينكه او را آزار بدهى لذت مىبرى آيا مىدانى گناه مىكنى . 8 - مسافرت عالى است ، خريدوفروش سودآور و طلاق غير ممكن ولى براى ازدواج راهى طولانى وجود دارد . 9 - در تحصيل مىتوانيد موفق شويد ولى كوتاهى مىكنيد و كار خود را به امروز و فردا مىاندازيد كه اين شايسته شما نيست . 10 - اصولا فردى مردد ، زودرنج ، شيك‌پوش ، طناز ، تجددگرا هستيد و دوست داريد ديگران از شما و كارهايتان تعريف كنند ولى آنها متأسفانه ارزش واقعى شما را نمىدانند . آسمانها با موازنه و تعادل برپاشده‌اند ، گياهان موزون و متعادل در زمين مىرويند پس انسان نيز بايد در كارها از حد اعتدال خارج نشود .