شمس الدين حافظ
139
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
55 - « يقين مىدانم » خوابِ آن نرگس فتانِ تو ، بىچيزى نيست * تابِ آن زلفِ پريشانِ تو ، بىچيزى نيست از لبت شير روان بود كه من مىگفتم * اين شكر گردِ نمكدانِ تو بىچيزى نيست چشمهء آبحياتست دهانت اما * بر لبش چاه زنخدان تو بىچيزى نيست جان درازىِ تو بادا كه يقين مىدانم * در كمان ناوكِ مژگانِ تو بىچيزى نيست مبتلايى به غم محنت و اندوهِ فراق * اى دل ! اين ناله و افغان تو بىچيزى نيست دوش باد از سرِ كويش به گلستان بگذشت * اى گل اين چاك گريبانِ تو بىچيزى نيست دردِ عشق ار چه دل از خلق نهان مىدارد * حافظ اين ديدهء گريانِ تو بىچيزى نيست * توضيحات : فتان ( صفت نرگس - فتنهانگيز ) نرگس ( استعاره از چشم معشوق ) بىچيزى نيست ( بىسبب نمىباشد ) خواب ( رؤيا ) تاب ( پيچش ) روان ( جارى ) تاب آن زلف پريشان ( پيچ و خم زلف درهم معشوق ) شير روان ( شير مىچكد - بوى شير مىآيد - طفلى ) شكر گرد نمكدان ( كنايه از دل عشاق را به نحوى جلب كردن ) درازى تو باد ( طولانى باد - فعل دعايى ) معنى بيت ( 1 ) ( خواب چشم فتنهانگيز تو بىجهت نمىباشد و مانند خفتهايست كه به زودى بيدار مىشود و پيچ گيسوى تو هم بىعلت نمىباشد بلكه براى گرفتار كردن است ) معنى بيت ( 2 ) ( هنوز طفل بودى ، كه من با خود مىگفتم كه اين لب شيرين تو در اطراف دهان نمكين تو خالى از حسن و ملاحت نمىباشد ) معنى بيت ( 3 ) ( دهانت چشمهء آبزندگى است ، اما در كنار آن چاه زنخدانت بىعلت و حكمت نيست بلكه براى به بند كشيدن كسانى است كه ميل آبحيات تو را دارند ) معنى بيت ( 6 ) ( ديشب نسيم از كوى يار به گلزار وزيد ، پس اى گل گريبان چاك كردن تو بىدليل نيست ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - او بىغرض و مقصود اين پيشنهاد را به تو نكرده ، سخن او قلابى است و قصد دارد تو را بدينوسيله مغبون سازد . 2 - اگر اين كار را كردى ، پشيمان مىشوى ، گويى به چاه و زندانى هميشگى دچار مىگردى . 3 - خداوند عمرت را طولانى كند ، اما سعى كن در راه خدا گام بردارى . 4 - اين ناله و فغان تو بىعلت نيست و خبر از پريشانى دل و باد غرور مىدهد ، همه متوجه ناراحتى تو شدهاند ، پس هرچه زودتر اين فكر بيهوده را از سر بدر كن كه آيندهاى موفقيتآميزتر ، درجاتى بالاتر و فايدهاى مفيدتر در انتظار توست . 5 - پندى پدرانه دارم : « هركس كارى را از راه درست و منطقى آن انجام دهد ، نمىلغزد » . 6 - سفر كرده ، مىآيد و معاملهء خريد منفعت دارد امّا فروش زمانش نرسيده است ، ازدواجى فعلا صورت نمىگيرد ولى فردى با يكى از آشنايان شما برخوردى زيبا و صميمانه پيدا مىكند . 7 - در ماه مس و تلاش به دنيا آمدهايد ، بسيار صبور و بردبار در كارها هستيد اما زود هم مىرنجيد . 8 - مىدانى : فكر قوهاى خدادادى است كه براى حل مشكلات آفريده شده ولى متأسفانه گروهى براى خود مشكلاتى فراهم مىسازند . 9 - حافظ در بيت آخر پاسخ شما را داده است كه مىفرمايد : ( اگرچه دل غم عاشقى را از مردم پنهان مىدارد اما اى حافظ اين چشم اشكبار تو بىكار نمىماند و راز تو را فاش مىكند ) . 10 - به آيندهاى كه در پيش رو دارى فكر كن كه از خانوادهاى محترم و داراى اصل و نسب هستى ، پس لازم است كه تلاش و كوشش شما درخور شايستگى اين خانواده باشد زيرا همه از شما توقع دارند . 11 - به زودى خبرى و هديه خوشى دريافت مىكنى كه موجب شادى شما مىشود . 12 - برنده : متعهد مىشود اما بازنده وعده مىدهد . 13 - آشفتگى خيال شما در مورد اين نيت بىجهت مىباشد زيرا وعدهها وقتى جامه عمل مىپوشانند كه صداقت و يكرنگى لباس و پوشش آنها باشد ، پس نگران نباشيد .