شمس الدين حافظ

111

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

27 - « اندر خم جانان » المِنَّةُ للّه كه دَرِ ميكده باز است * زان‌رو كه مرا بر دَرِ او روىِ نياز است خُمها همه در جوش و خروشند ز مستى * وان مِى كه در آنجاست ، حقيقت نه مَجاز است از وى همه مستىّ و غرورست و تكبّر * وز ما همه بيچارگى و عجز و نياز است رازى كه بَرِ غير نگفتيم و نگوييم * با دوست بگوييم كه او محرمِ راز است شرحِ شكنِ زلف خَمِ اندر خَم جانان * كوته نتوان كرد كه اين قصّه دراز است بار دل مجنون و خَم طُرّهء ليلى * رخسارهء محمود و كف پاىِ اياز است بردوخته‌ام ديده چو باز از همه عالم * تا ديدهء من بر رُخِ زيباىِ تو باز است در كعبهء كوىِ تو هر آن‌كس كه درآيد * از قبلهء ابروىِ تو در عين نماز است اى مجلسيان سوزِ دلِ حافظِ مسكين * از شمع بپرسيد كه در سوز و گداز است * توضيحات : منت ( سپاس ) جوش ( سر رفتن ) درآيد ( داخل شود ) گدازيدن ( سوختن - آب شدن ) وى ( ضمير ، مرجع آن معشوق ) غرور ( فريفتگى ) تكبر ( گردن‌كشى ) شكن ( پيچ و خم گيسو ) بار ( محنت - رنج ) دوخته ( برهم نهاده ) معنى بيت ( 1 ) ( سپاس خدا را كه در ميكدهء عشق گشوده است زيرا من براى برآمدن حاجتم سر آستان بر ميخانه مىسايم ) معنى بيت ( 2 ) ( خمهاى وجود سالكان از مستى بادهء معرفت در جوش و خروش هستند و شرابى كه در اين خمهاست شراب حقيقت است نه شراب مجازى كه سوداهاى باطل را موجب مىشود ) . معنى بيت ( 8 ) ( هر عاشقى كه به كعبهء كوى تو داخل شود ابروى تو را قبلهء خود مىشمارد و در برابر آن به نماز مىايستد ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - حتما اوضاع بر وفق مراد شما خواهد شد و جاى هيچ‌گونه نگرانى و اضطراب وجود ندارد و اين دل‌مشغولى جناب‌عالى به علت وسواس و بىحوصلگى مىباشد ، پس توكل بر خدا كنيد و سورهء مباركه « السبأ » از آيه 20 تا 35 را با معنى و حضور قلب بخوانيد كه گشايش است . 2 - هيچ‌كس از درددل شما آگاه نيست و همه ريشخند مىكنند ، درحالىكه حافظ در بيت آخر چنين مىگويد : ( اى ياران مجلس : از داغ دل حافظ ناتوان تنها شمع اطلاع دارد كه مانند وى مىسوزد و مىگدازد ) . 3 - به مرادتان مىرسيد و اين نيّت عملى مىگردد اما نياز به صبر و حوصله دارد و بر خدا توكل كنيد و نذرى كه كرده‌ايد ، ادا كنيد . 4 - يكى از نزديكان از شما رنجيده مورد نفرين او قرار گرفته‌ايد ، هرچه زودتر از او عذرخواهى كنيد كه گشايش در كار شما مىشود . 5 - ازدواج زود است ولى طلاق هم عملى نمىشود ، مسافر مىآيد يا خبرى به شما مىدهد ، چيزى گم مىكنيد ولى زود پيدا خواهيد كرد . 6 - موفقيت بزرگى در انتظار شماست ، زمانى كه با شخصى فرهيخته آشنا مىشويد ، او به شما توصيه‌هايى دارد ، عملى كنيد . 7 - او به شما خيلى علاقه دارد زيرا حافظ در بيت ( 7 ) اين موضوع را يادآور شده است و گفته است : ( زمانى كه چشم به روى تو گشوده‌ام مانند باز شكارى از هرچه در جهان است جز تو چشم دوخته‌ام ) پس او نيز شما را خيلى دوست دارد و ترديد شما ابدا موردى ندارد . 8 - كسى را ديده‌اى كه برايت محنت‌زا شده است تو محبت مىكنى ولى او تكبر . از او دورى كن همين امروز با او حرف بزن و راز دلت را برايش بازگو كن به چيزى كه نيازمند هستى برايت مهيا مىشود و غم و غصه را فراموش كن وقتى با او حرف زدى ، بىپرده حرف‌هايت را به او بگو كه « جنگ اول به از صلح آخر است » .