شمس الدين حافظ

112

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

28 - « شاهد قدسى » اى شاهدِ قدسى كه كشد بندِ نقابت ؟ * وى مرغِ بهشتى كه دهد دانه و آبت ؟ خوابم بشد از ديده درين فكرِ جگرسوز * كاغوشِ كه شد منزلِ آسايش و خوابت ؟ درويش نمىپرسى و ترسم كه نباشد * انديشهء آمرزش و پرواىِ ثوابت راه دلِ عشاق زد آن چشمِ خمارين * پيداست ازين شيوه كه مست است شرابت تيرى كه زدى بر دلم از غمزه خطا رفت * تا باز چه انديشه كند راىِ صوابت ؟ هر ناله و فرياد كه كردم نشنيدى * پيداست نگارا كه بلندست جنابت دورست سرِ آب درين باديه هش دار * تا غولِ بيابان نفريبد به سرابت تا در رهِ پيرى به چه آيين روى اى دل * بارى به غلط صرف شد ايّامِ شبابت اى قصرِ دل‌افروز كه منزلگهِ انسى * يا رب مكناد آفتِ ايّام خرابت حافظ نه غلاميست كه از خواجه گريزد * صلحى كن و بازآ كه خرابم ز عتابت * توضيحات : شاهد قدسى ( زيباروى جهان پاك ) نقاب ( روبند ) دانه و آب ( كنايه از خوردنيها و آشاميدنيها ) خواب ( نوم نه رؤيا ) مأوا ( منزل ) بيت دوم آرايه ( « رد العجز على الصدر » - با كلمه « خواب » ) كنار ( نزد ) جناب ( حياطخانه - درگاه - آستان ) چشم خمار ( نيم‌مست ) سراب ( زمينى از دور سياهى آب - سرچشمه ) مكناد ( فعل دعايى ) عتاب ( ملامت - سرزنش ) بارى ( به هر جهت - لااقل ) معنى بيت ( 1 ) ( اى محبوب قدسى چه كسى بند نقابت را باز مىكند و به ديدارت مشرّف مىشود ؟ اى مرغ بهشتى چه كسى خوردنى و آشاميدنى به تو مىدهد ) معنى بيت ( 3 ) ( حال عاشق بيچاره خود را نمىپرسى و مهرى به او نمىورزى پندارى به فكر بخشش خدا نيستى و علاقه‌اى به پاداش ايزدى نشان نمىدهى ) معنى بيت ( 7 ) ( تا سرچشمهء گواراى وصال تو از صحراى عشق راهى دراز است پس به هوش باش كه ديو بيابانى تو را به سوى سراب نبرد ) * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - براى اجراى اين نيت بايد تمام جوانب آن را بسنجى كه فريب نخورى ، چون سراب در راه است و ديگران قصد فريب شما را دارند پس بايد كاملا مواظب جوانب كار باشى و بىتدبير عمل نكنى كه پشيمان مىشوى . 2 - حافظ در بيت ( 5 ) روشن و واضح به شما مىگويد : ( تير جفايى كه به قصد كشتن دل من رها كردى به هدف نرسيد ، نمىدانم بار ديگر نظر و انديشه درست تو دربارهء ما چه تدبيرى خواهد كرد ) . 3 - شما از خطر بزرگى نجات يافته‌ايد ، پس سعى كنيد كه خود را در اين ورطه نيندازيد كه آدم عاقل از يك سوراخ دو بار داخل نمىشود . 4 - آنچه مورد علاقه شما مىباشد ، در اختيار ديگريست پس بهتر است از فكر آن خارج شويد و از اين انديشه صرف‌نظر كنيد كه به صلاح شماست . 5 - برنده : مىكوشد تا مردم را هرگز آزار ندهد ، مگر در مواقع نادرى كه اين دل‌آزارى در راستاى يك هدف بزرگ باشد ، اما بازنده : نمىخواهد به عمل ديگران را آزار دهد امّا ناخودآگاه هميشه اين كار را مىكند . 6 - اگر دنبال اين نيت باشى ، آسوده‌خاطر خواهى شد پس مسافرت را به شما توصيه مىكنم . 7 - خريد صلاح نيست ولى فروش هم سودى ندارد ، طلاق عملى است ولى موقعيت براى ازدواج مناسب نمىباشد . 8 - نذر خود را ادا كن و به پدر و مادر تا مىتوانى نيكى كن . كسى از شما رنجيده و شما را نفرين كرده ، دل او را بدست بياوريد تا موفق شويد . 9 - از مسايلى كه پيش آمده رنجيده خاطر نشويد بلكه اين عوامل ايجاب مىكند كه اين نيت با سرعت بيشتر انجام گردد ، بنابراين فرصت‌ها را مغتنم شماريد و مواظب اطرافيان حسود باشيد .