شمس الدين حافظ

110

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

26 - « چراغ مصطفوى » اگرچه عَرضِ هنر پيشِ يار بىادبيست * زبان خموش و ليكن دهان پر از عربيست پرى نهفته رخ و ديو در كرشمهء حسن * بسوخت عقل ز حيرت كه اين چه بُلعجبيست سبب مپرس كه چرخ از چه سِفله‌پرور شد * كه كام‌بخشىِ او را بهانه بىسببيست درين چمن گلِ بىخار كس نچيد آرى * چراغِ مصطفوى با شرار بولهبيست به نيم‌جو نخرم طاقِ خانقاه و رِباط * مرا كه مِصطَبه ايوان و پاىِ خُم طَنَبيست جمالِ دخترِ رز نورِ چشمِ ماست مگر * كه در نقابِ زُجاجى و پردهء عنبيست هزار عقل و ادب داشتم من ، اى خواجه * كنون كه مستِ خرابم صلاح بىادبيست دواى درد خود اكنون ازان مُفَرّح جوى * كه در صُراحى چينى و ساغر حَلَبيست بيار مِى كه چو حافظ مدامم استظهار * به گريهء سحرىّ و نيازِ نيم شبيست * توضيحات : عرض هنر ( هنرنمايى - فضل فروش ) پر از عربى ( سرشار از علم - سرشار از سخن شيوا ) عربى ( استفاده از سخن شيوا ) كرشمه ( ناز ) بسوخت عقل ( حيرت و تعجب فراوان ) بو العجبى - بلعجبى ( عرب در كارى بخواهد اغراق كند از كلمه - ابو - ابا - ام بهره مىگيرد - صفت + معنى $ 000 $ ى مصدرى - بسيار شگفت ) استظهار ( پشت گرمى ) كام‌بخشى ( مراد ) درين چمن ( دنيا ) گل بىخار ( كنايه از بىنقص و عيب بودن ) چراغ مصطفوى ( شرف اسلام ) رباط ( مهمان‌سرا ) بو لهب ( ابو لهب عم رسول خدا - لهب - شعلهء آتش ) مصطبه ( سكوى ميخانه ) طنبى ( ايوان - طالار ) دختر رز ( شراب ) زجاجى ( شيشه ) عنب ( انگور ) معنى بيت ( 7 ) اشاره به ملامتيان است ( بزرگوار ! من بسيار خردمند و آداب‌دان بودم ، اينك با نوشيدن بادهء معرفت مستانه بنياد خودپرستى را ويران كرده‌ام كه خير و صلاح من دورى از مصلحت‌جويى و راه و رسم آداب ظاهرى است ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - انسانى با عقل و درايت هستى كه هميشه سعى مىكنى بر احساس خود پيروز شوى و از منطق و استدلال عقلى در كارهاى خود كمك مىگيرى . 2 - حافظ در بيت اول مىگويد : ( اگرچه هنرنمايى و فضل‌فروشى در پيشگاه معشوق كه مجموع كمالات هنر است ، خلاف رسم ادب مىباشد ، من بدين علت خاموش مانده‌ام در حالى كه زبانم سرشار از سخن شيوا و رسا است ) شما نيز انسانى با منطق و فرهيخته اما متواضع مىباشيد كه متأسفانه ، چنين انسانهاى باخردى در جامعه كمتر ارزش و اهميتشان شناخته مىشود ولى شما ناراحت نباشيد كه دنيا بر يك پايه نمىماند و بالاخره ارزش واقعى شما معلوم خواهد شد . 3 - انسان موفق و كوشايى هستيد كه دست به هر كارى مىزنيد ، اگر آن را رها نسازيد ، حتما موفق خواهيد شد . 4 - شما از چنان هوش و استعداد بالايى برخوردار هستيد كه اگر دنبال كارهاى بيهوده نرويد ، جزو نوابغ و انسانهاى برجسته خواهيد شد . 5 - انسانى مانند شما كه بلندهمت و با سخاوت است نبايد چندان از فريب‌كارى و دغل‌بازى مردم ناراحت شود ، زيرا در كنار هر گل مسلما خارى هم وجود دارد ولى شما سعى كنيد امر به معروف و نهى از منكر كنيد . 6 - مصلحت‌انديشى را كنار بگذاريد و مستقيما راز درون را با او در ميان بگذاريد ، زيرا او منتظر سخن شماست . 7 - مسافرت را توصيه مىكنم ، فروش به موقع است ولى خريد جايز نمىباشد ، طلاق عملى مىشود و ازدواج هم عملى است . 8 - به زودى خبر خوش و مژده‌اى دريافت مىكنيد و از مسافر خبرى خوش مىرسد ، برنده : نسبت به فضاى اطراف خود حساس است اما بازنده فقط نسبت به احساسات خود حسّاس است .