شمس الدين حافظ
108
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
24 - « قاف تا قاف » اگر به لطف بخوانى ، مزيد الطاف است * و گر به قهر برانى ، درون ما صاف است به نامه وصفِ تو كردن ، حديث امكان است * چرا كه وصف تو ، بيرون ز حدّ اوصاف است به چشم عشق توان ديد روى شاهد ما * كه نور ديدهء خوبان ز قاف تا قاف است چو سرو سَركشى اى يارِ سنگدل با ما * چه چشمهاست كه بر روىِ تو ز اطراف است تو را كه مايهء خلدست نُزل همتا نيست * از اين مثال گزينم روان در اعراف است ز دفترِ رخِ دلدار ، آيتى بر خوان * كه اين بيان مقامات كشف و كَشاف است عدو كه منطق حافظ طمع كند ، در شعر * همان حديث هماى و طريقِ خطاف است * توضيحات : بخوانى ( وجه شرطى ) مزيد ( زياد ) صاف ( صافى ) چرا كه ( تعليل - زيرا كه ) به چشم عشق ( به چشم خدابين ) شاهد ( دلبر ) قاف تا قاف ( تمام عالم ) كشف ( ايهام دارد حالت عارفانه - چيزى بر دل پديدار شده ) مايه ( اصل - ريشه ) خلد ( بهشت ) همتا ( مانند ) منطق ( نطق ) هماى ( مرغ مبارك - سيمرغ ) معنى بيت ( 1 ) ( اگر لطف كنى ما را به نزد خود بخوانى نهايت لطف است و اگر با قهر از خود برانى باز قلبمان از تو صاف است . ) معنى بيت ( 3 ) ( روى جانان ما را با چشم عشق مىتوان ديد زيرا اگرچه نور روى خوبان تمام عالم را فراگرفته است اما كسى نمىبيند مگر چشم خدابين داشته باشد ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - از او به لطف و مهربانى ياد كن و سعى كن راه آشتى و صلح را پيشه كنى و ميان آنها دوستى برقرار ساز . زيرا عناد و دشمنى موجب فرسايش مىشود ، درحالىكه دوستى كانون دل را گرم نگه مىدارد . 2 - شما آدم بسيار مهربان و خوشقلبى مىباشيد امّا متأسفانه دست شما نمك ندارد و ديگران قدر و ارزش زحمات شما را نمىدانند و دربارهء شما حرفهايى مىزنند كه هيچيك با واقعيت همراه نيست زيرا آنان بر تلاش و كوشش شما حسادت مىورزند ، پس وقعى به اين سخنان نگذاريد . 3 - ديروز پيشامدى شما را ناراحت كرد ، صبر داشته باشيد ، آنها به اشتباه خود پى خواهند برد . 4 - مقام و ثروتى در انتظار شماست ، خريد توصيه مىشود ولى براى فروش زمان مناسب نيست و سفر را صلاح مىدانم اما سفر كرده هم نمىآيد ، مژدهاى دريافت مىكنيد ، اما ازدواج عملى نمىشود و طلاق نيز سر نمىگيرد و بيمار بهبود نسبى فعلا ندارد بلكه بايد توكل بر خدا كرد . 5 - پيرى از پيران طريقت و اولياى خدا را ملاقات خواهى كرد كه مژدهاى به شما خواهد داد . 6 - سوره مباركه يوسف از آيه 20 تا 40 را با حضور قلب و معنى بخوان ، كه گشايش بسيار است . 7 - حافظ در بيت آخر به رقيبان و دشمنان شما چنين خطاب مىكند : معنى بيت ( دشمن كه در شعر خود كلمات حافظ را به كار مىبرد و ادعا مىكند كه شعرش لطافت دارد و مانند شعر حافظ است ، عينا همان داستان سيمرغ و پرستو است ) پس عزيزم دشمنان و رقيبان تو پرستوهايى بيش نيستند ، ناراحت نباش ، بلكه بر خدا توكل كن كه روزگار بر وفق مراد شما خواهد بود . 8 - از لجبازى دست بردار و قدرى با فكر و انديشه كارها را انجام بده كه صلاح شما در اين است . برنده مىگويد : بيا براى مشكل راه حلى پيدا كنيم ، اما بازنده مىگويد : هيچكس راه حلى را نمىداند درحالىكه هر مشكلى راه حلى دارد و هيچچيز وجود ندارد كه با انديشهء و فكر انسان تسخير نشود . 9 - هديهاى به شما داده شد ولى با بىاعتنايى و سردى برخورد كرديد ، درحالىكه هر هديهاى نشانهء علاقه است ، در اين هفته برخوردى رنجآور داشتهاى كه بر طرف شده و مىشود ، پس جاى نگرانى نمىباشد ، به هدف خود خواهيد رسيد .