شمس الدين حافظ
49
ديوان حافظ ( انتشارات زوار ) ( فارسى )
سال شمار زندگى و آثار علّامه ، محمّد قزوينى 1 . تولد : پانزدهم ربيعالاوّل سال 1294 ه . ق ، برابر با 1255 ه . ش و 1877 م ، در محلّهء دروازه قزوين طهران . 2 . مقدمات صرف و نحو عربى را در خدمت پدرشان - عبد العلى قزوينى - كه تا سال 1306 ه . ق ، زنده بودند ، تحصيل كرد . 3 . بعد از پدر ، صرف و نحو عربى را در خدمت حاجى سيّد مصطفى قناتآبادى ، و حاجى سيّد مصطفى قاينى ، در مدرسهء معيّر الممالك ادامه داد . 4 . فقه را نزد حاجى شيخ محمّد صادق طهرانى ، مدرّس مدرسهء معيّر الممالك و فقه خارج را در محضر حاجى شيخ فضل اللّه نورى و كلام و حكمت قديم را نزد حاجى شيخ على نورى - در مدرسهء خان مروى - و اصول فقه را نزد ملّا محمد باقر آملى ، و اصول فقه خارج را در محضر حاجى ميرزا حسن آشتيانى فرا گرفتند . 5 . از محضر شيخ هادى نجمآبادى ، شيخ محمّد مهدى شمس العلماء قزوينى عبدالربآبادى - يكى از مؤلفان نامهء دانشوران - ، سيّد احمد اديب پيشاورى و شيخ عبد الرسول - پدر على عبد الرسولى ، مصحح ديوان خاقانى - نيز استفادهء فراوان برد . 6 . در ايام تحصيل با مختصر مستمرى كه پدرشان از بابت عضويت دار التأليف و دارالترجمهء عهد ناصرى داشت ، معيشت مىكرد . 7 . به بعضى از دوستان و آشنايان جوان خود ، عربى درس مىداد و به تشويق مرحوم فروغى بزرگ در كار ترجمهء مقالات و كتب از زبان عربى ، به روزنامهء تربيت كمك مىكرد . 8 . در اوايل سال 1322 ه . ق - برابر 1282 ه . ش / 1904 م - برادرشان - احمد عبدالوهابى - از لندن او را دعوت كردند كه براى ديدن نسخ كمياب كتب فارسى به آن ديار بروند . 9 . در 28 سالگى ، در ربيع الثانى 1322 ه . ق از راه روسيه و آلمان و هلند به لندن رفت .