شمس الدين حافظ

915

ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى )

حافظ ق غ : گرم از دست برخيزد كه با . . . اين غزل خواجه در شمار يكى از غزلياتى است كه وى در اقتفاى شيخ فرموده ، مطلع غزل سعدى - كه مصراع اول حافظ مانند مصراع اول شيخ مىباشد - اينست : ز دستم برنمىخيزد كه يكدم بىتو بنشينم * بجز رويت نمىخواهم كه روى هيچ‌كس بينم . ( انصاف را كه بيت خواجه « دلاويزتر » است ) ؛ « سيف فرغانى » نيز - قبل از حافظ عزيز - در مطلع يكى از غزليات خود چنين سروده است : « مرا گر دولتى باشد كه روزى با تو بنشينم * ز لبهاى تو « مى » نوشم ، ز رخسار تو « گل چينم » . حافظ ق غ : دلپذير افتد . ( حافظ قدسى ، استاد فرزاد ، و چند نسخهء معتبر : « دلپذير آمد » - كه به دلائلى ارجح است . ) . حافظ ق غ : كه مانى « نسخه مىخواهد . . . ( به جاى مىخواهد ، بىشبهه « مىخواند » ( است ) علامه دهخدا ( على اكبر ) . حافظ ق - غ : . . . نه كار هر كسى باشد / غلام آصف ثانى جلال . . . رموز مستى و رندى ز من بشنو نه از واعظ ! . . . قزوينى و غنى با انتخاب « واعظ » بجاى حافظ ! اولا تخلص « حافظ » را از اين غزل برداشته‌اند و ثانيا نكتهء دقيق و عميقى را كه حافظ خواسته است با تمييز دو « من » بدان اشاره كند ناديده گرفته‌اند . . . و با اين عمل خود اصل معناى بيت را ، كه معنايى است عميق و دقيق ، نديده‌اند . . . مصححان مسألهء اصلى را نتوانسته‌اند درك كنند . امتياز قايل شدن ميان دو « من » چيز عجيبى نيست ، حافظ در بسيارى از جاهاى ديگر نيز اين كار را كرده است . . . « نصر اللّه پورجوادى » از مقالهء رندى حافظ ، نشر دانش ( مهر و آبان 1367 ) تهران - ص 15 - ( مصراع دوم اين بيت در حافظ علامه قزوينى چنين است : « كه با جام و قدح هر دم نديم . . . » . ) - [ مصراع اول بيت دوم غزل در بعض نسخ : « . . . بنيادم نخواهد برد » . ]