حافظ ، اين غزل را در اقتفاى دو غزل سعدى سروده است : « اى كه انكار كنى عالم درويشان را . . . » و « چه كند بنده كه گردن ننهد فرمان را . . . » حافظ نگفته است : صورت چون ماه و زلف چون عنبر خالص كه مانند چوگان « سر كج و خميده » است . و نگفته است كه مرا چون « گوى » مضطرب و سرگردان مكن . . . . مه يعنى رخسار يار . عنبر و چوگان يعنى زلف او . « مضطرب و سرگردان » هم يعنى « گوى » كه مقصود حافظ « خودش » مىباشد : ( اين گونه سخن ، در « علم بديع » صنعت « تشبيه اضمار » نام دارد ) . - اضمار يكسر اول . . . . [ سطرى كه مأخذ را به دست مىداده است در حروف چينى از قلم افتاده ، بعد هم متأسفانه ورقهء مورد نظر بكلّى مفقود شده بود ! ] . عارف عاشق شوريدهء سرگردان را ( غزلهاى سعدى ، به كوشش ايزدپرست ، « دانش » ) ص 27 مجلد اول : مضطرب حال مگردان من سرگردان را « حافظ » . هست خاكى كه به آبى نخرد طوفان را ( حافظ ) : « . . . مرغ آبى ست ؛ چه انديشه كند طوفان را » . غزلهاى سعدى - به كوشش نور اللّه ايزدپرست ص 26 . هست خاكى كه به آبى نخورد . . . « آب نخوردن » بمعنى بىاعتنائى كردن و بىاهميت شمردن » حسين پژمان ، ص 546 حافظ پژمان ، چاپ پنجم 1345 ناشر : كتابفروشى ابن سينا . ( هست خاكى كه به آبى نخرد . . . « به آبى نخرد يعنى ارج چندانى نگذارد . . . » حافظنامه ، مجلد اول ، نوشتهء بهاء الدين خرمشاهى - ص 156 - چاپ آبان 1367 - « خاكى - جسد آدم كه نوح آن را در كشتى حمل كرد » . ( . . . در كشتى نوح ، خاكى هست كه طوفان در برابر آن به اندازهء آب اندكى ارزش ندارد . . . شرح غزلهاى حافظ ، نوشتهء دكتر حسينعلى هروى ، مجلد اول ، ص 49 - تهران 1367 ) .