بحث را در سه قسمت مطرح خواهم كرد : يك قسمت در باب شعر حافظ ، قسمت ديگر در باب جهان‌بينى حافظ و قسمت سوّم در باب شخصيّت او . آن‌چنان كه من از ديوان خواجه و از مجموعهء سخن او برداشت مىكنم ، شعر حافظ در اوج هنر فارسى است و از جهات مختلف در حدّ اعلاست . اين بحث كه بهترين شاعر فارسى كيست ، تاكنون بحث بىجوابى مانده است و شايد بعد ازين هم بىجواب بماند ، امّا مىتوان ادّعا كرد كه اوج سخن حافظ ، يعنى اوجى كه در سخن حافظ هست هيچ سخن‌سراى ديگرى نرسيده است نه اينكه مرتبهء شعر حافظ در همه غزليّات و سروده‌ها در مرتبه‌اى والاتر از ديگران است بلكه به اين معنا كه در بخشى ازين مجموعهء گرانبها و نفيس اوجى وجود دارد كه شبيه آن را در كلام ديگران مشاهده نمىكنيم غزل بطور طبيعى شعر عشق است هر نوع غزل ، چه عارفانه و چه غير عارفانه بيان لطيف‌ترين احساسات انسان متعهّد است و بطور طبيعى نمىتواند از شيوه‌ها و اسلوبها و كلماتى استفاده كند كه به سخافت شعر خواهد انجاميد ، چيزى كه در قصيده و مثنوى به راحتى مىتوان از آن بهره برد . لذا شما مىبينيد كه سعدى بزرگ استاد سخن سخافتى را كه در بوستان نشان مىدهد در غزليّات