الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
559
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )
اين حديث با دقت و ظرافت خاصى روح مطلب را كه ( همان امر بين امرين است ) بيان كرده ، نخست مىگويد : اگر خود را در اراده و توانائى ، شريك خدا بدانيد از آئين حق دور خواهيد بود زيرا كه مشركيد ، و اگر خود را در برابر او قادر و توانا بدانيد آن هم يك نوع شرك ( بلكه شديدتر از اول ) خواهد بود . اما اگر معتقد باشيد با قدرتى كارهاى خود را انجام مىدهيد كه لحظه به لحظه از طرف او به شما مىرسد و هر لحظه بخواهد از شما باز مىدارد ، بر آئين حق خواهيد بود ، سپس جمله لا حول و لا قوة الا باللّه را به طرز جالبى به همين معنى تفسير مىكند كه : « بدون نگهدارى و مدد او نمىتوانم از گناه خوددارى كنم و بدون ياريش قادر به اطاعت فرمانش نيستم » ( اقتباس از ص 30 انگيزه پيدايش مذهب ) ( 713 . ) بعضى گفتهاند منظور از « اخ » ، پيامبر است و بعضى ديگر « ابو ذر » ، سومين قول اين كه منظور « مقداد » است و بعضى گفتهاند منظور شخص معينى نيست بلكه بعنوان مثال است و اين از عادات عرب است . ( شرح ابن ابى الحديد ج 19 ص 183 ) ( 714 . ) اين سخن را « ابن عبد ربه » در كتاب « عقد الفريد ابن عبد ربه - عقد الفريد - ج 3 ص 304 » ج 3 ص 304 و « مبرد » در « الكامل مبرد - الكامل - ج 2 ص 251 » ج 2 ص 251 نقل كردهاند .