الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

161

ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )

متفقا چنين گزارشى را دادند ، به همين مقدار از شهادت قناعت كن . و او را زير تازيانه كيفر بگير ! و به مقدار خيانتى كه انجام داده او را كيفر نما ! سپس وى را در مقام خوارى و مذلت بنشان ! و نشانهء خيانت را بر او بنه ! و گردن بند ننك و تهمت را بگردنش بيفكن ! ( و او را بجامعه چنان معرفى كن كه عبرت ديگران گردد ) « خراج » و « ماليات » را دقيقا زير نظر بگير ! بگونه‌اى كه صلاح ماليات دهندگان باشد . زيرا در بهبودى وضع ماليات ، و بهبودى حال ماليات دهندگان ، بهبودى حال ديگران نيز نهفته است . و هرگز ديگران بصلاح و آسايش نمىرسند ، جز اين كه خراج دهندگان در صلاح و بهبودى بسر برند ، چرا كه مردم همه عيال و نان خور خراج و خراج گذاران هستند . بايد كوشش تو در آبادى زمين بيش از كوشش در جمع آورى خراج باشد زيرا كه خراج جز با آبادانى بدست نمىآيد . و آن كس كه بخواهد ماليات را بدون عمران و آبادانى مطالبه كند شهرها را خراب ، و بندگان خدا را نابود مىسازد . و حكومتش بيش از مدت كمى دوام نخواهد داشت . اگر رعايا از سنگينى ماليات ، و يا رسيدن آفات ، يا خشك شدن آب چشمه‌ها ، و يا كمى باران و يا دگرگونى زمين در اثر آب گرفتن و فساد بذرها ، و يا تشنگى بسيار براى زراعت و فاسد شدن آن به تو شكايت آورند . ماليات را به مقدارى كه حال آنها بهبود يابد تخفيف ده و هرگز اين تخفيف بر تو گران نيايد ، زيرا كه آن ذخيره و گنجينه‌اى است كه آنها بالاخره آن را در عمران و آبادى كشورت به كار مىبندند و موجب عمران سرزمينهاى تو و زينت حكومت و رياست تو خواهد بود و از تو به خوبى ستايش مىكنند و در گسترش عدالت از ناحيه تو با خرسندى سخن مىگويند . و تو نيز خود در اين ميان مسرور و شادمان خواهى بود . بعلاوه تو مىتوانى با تقويت آنها از طريق ذخيره‌اى كه بر ايشان نهاده‌اى اعتماد كنى . و نيز مىتوانى با اين عمل كه آنها را به عدالت و مهربانى عادت داده‌اى ، به آنان مطمئن باشى ، چرا كه گاهى براى تو گرفتاريهائى بيش مىآيد كه بايد بر آنها تكيه كنى . و در اين حال آنها با طيب خاطر ، پذيرا خواهند شد و عمران و آبادى تحمل همه اينها را دارد و اما ويرانى زمين تنها به اين علت است كه كشاورزان و صاحبان زمين فقير مىشوند .