محمد محمدى گيلانى
230
شرح مناجات شعبانيه ( فارسى )
تهذيب اخلاق و استكمال نفس ، تنهايى و گوشهگيرى بهتر و به تحصيل غرض نزديكتر است ، يا صحبت و اجتماع و با دوستان ، معاشرت و مجالست كردن ؟ ابو حامد غزالى در جلد دوّم احياء العلوم ، طبع دار الفكر بيروت ، مبسوطا در ابعاد اين مسأله بحث نموده و ادلّه هر يك از دو طرف مسأله و نقوض و إبرامات آنان را تفصيلا ذكر كرده است . امّا مسألهء انقطاع إلى اللّه - عزّ و جلّ - كه يك مسألهء مورد وصيّت قرآن است ، در قوام آن نه عزلت و نه مخالطت مأخوذ است ، بلكه مراد از انقطاع إلى اللّه تعالى ، وارستگى ضمير و سرّ انسان از غير خداى تعالى در همهء ابعاد نيازمنديهاست ، و به عبارت ديگر انقطاع كامل الى اللّه سبحانه ، وارستن از هر نوع شرك ربوبى و وابستگى ، بلكه پيوستگى به آستان او است كه در سورهء مزمّل چنان كه اشاره شد ، رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به تحصيل اين دولت عظمى مأمور شده است . ظاهرا تعبير : « كمال الانقطاع إليك » كه در دعا آمده ، از آيهء مذكور اقتباس شده ، ولى آيهء شريفه مشتمل بر خصوصيتى است كه دعاى مزبور با آنكه به حسب معنى ، مقتبس از آيه است ، فاقد آن خصوصيت مىباشد ، و آن خصوصيّت عبارت است از ارتباط تبتّل و انقطاع با اسم « ربّ » كه قبلا در آيهء شريفه آمده : « و اذكر اسم ربك و تبتّل . . . » و اين اسم شريف با تكرار صدها بار در قرآن ، ميثاق : « ا لست بربكم ، قالوا بلى » را در خاطرهها تجديد نموده و با تكرار و اصرار به جلب توجه مردمان به مقام ربوبيت خداى - عزّ و جلّ - اخطار فرموده