انسانى و معرفت آن ، راه خداشناسى است و حديث : « من عرف نفسه فقد عرف ربه » كه متكررا در آثار آمده باريك انديشانى چون صدر المتألهين و استاد ، صالح المتألهين علامه طباطبائى - قدّس سرّهما - آن را عكس النقيض آيهء نوزدهم از سوره حشر دانسته‌اند ، امّا مستفاد از اين فقرهء مناجات شعبانيه چنان كه عرض شد خداشناسى راه خودشناسى است ! و مرتبهء معرفت خداوند - عزّ و جلّ - را بر معرفت و شناخت نفس مقدم مىدارد ، زيرا او سبحانه و تعالى دليل و برهان بر خودشناسى مفروض گرديده است و در دعاى جوشن آن ذات اقدس را برهان مطلق دانسته است ، يعنى برهان بر همهء اشيا . « اللهم انى اسئلك باسمك يا حنّان يا منّان يا ديّان يا برهان . . . » بلكه برهان بودن حقتعالى بر هيچ چيز نبأى است عظيم در قرآن مجيد كه همان « كتاب مبين » تنزّل يافته است تا عقول بشر بتوانند آن را درك كنند ، و اين كتاب عظيم مرجع همهء معارف و از آن جمله آنچه در ادعيه و روايات آمده است مىباشد و جامعترين آيه در باب شناخت و معرفت و طرق آن ، اين آيه كريمه است : سنريهم آياتنا في الآفاق و في أنفسهم حتى يتبيّن لهم انّه الحق او لم يكف بربك انه على كلّ شيء شهيد . « 1 » همواره آيات ما را در افق‌هاى مختلف جهان و نفوس مردم به آنان ارائه مىدهيم تا برايشان روشن گردد كه خداى تعالى حق است آيا در اين باره كافى نيست كه پروردگارت بر هر چيز شاهد و برهان است ؟ !

--> ( 1 ) فصلت - 53 .