ملاحظه مىكنيد در سلوك إلى اللّه طريق آفاقى و طريق نفسانى و طريق ربوبى را بر شمرده ، النهايه طريق ربوبى را در مطاف نهايى با سياق انكار و تعجّب بيان مىكند گويى مىخواهد بفرمايد با بدون طريق شناخت خدا به خدا ، تطرّق و سلوك آن دو طريق از قبيل : « ا تستبدلون الّذى هو ادنى بالّذى هو خير » « 1 » است و با استفهام انكارى آميخته به تعجب ، گواه و دليل بودن پروردگار متعال را بر هر چيز بدون استثنا اعلان مىفرمايد و احتمال خلاف آن را نفى مىنمايد و تعبير : « يا من دلّ على ذاته بذاته » در دعاى صباح و تعبير : « بك عرفتني و أنت دللتنى عليك » در دعاى ابى حمزه ثمالى و حديث : « اعرفوا اللّه باللّه » در كافى شريف ، همگى تنزيلى است از اين آيهء شريفه كه مفادش در بسيارى از آيات ديگر مىدرخشد مانند : « شهد اللّه انّه لا إله الاّ هو » « 2 » و « اللّه نور السموات و الأرض » « 3 » و « و نحن اقرب إليه من حبل الوريد « 4 » و « ان اللّه يحول بين المرء و قلبه » « 5 » و غير اين‌ها از آيات ديگر كه كثيرى از روايات و ادعيه و مناجات تنزيلى است از اين گونه آيات مذكور از سورهء « ق » و « انفال » به روشنى دلالت مىكنند كه حضرت باريتعالى از انسان به نفس انسان نزديكتر است به اين بيان : وريد كه رگى است منتشر در سراسر باطن بدن و مجراى خون

--> ( 1 ) بقره - 61 . ( 2 ) آل عمران - 18 . ( 3 ) نور - 35 . ( 4 ) ق - 16 . ( 5 ) انفال - 24 .