ولايت مطلقه مىباشد . » « 1 » علماء در تعريف ولىّ فرمودند : « الولّى هو العارف باللّه و صفاته حسب ما يمكن و المواظب على الطاعات و المجتنب من المعاصى المعرض عن الانهماك فى اللّذات و الشهوات » « 2 » چه اينكه ولى غير نبىّ كمالات معنوى و مقام ولايت را در اثر مجاهدهء با نفس و اجتهاد پوياى اخلاقى و سير و سلوك عرفانى و طى مدارج و معارج ملكوتى به دست مىآورد كه دو وجه ايجابى و سلبى دارد ايجابى آن بر واجبات و طاعات الهى و سلبى آن اجتناب و احتراز از محرمات و لذات مادى و شهوات و نفسانيات است چه اينكه هماره در مقام عبوديت قرار دارد كه شيخ شبسترى نيكو سروده‌اند : « ولىّ آنگه رسد كارش باتمام * كه باز آغاز گردد باز انجام و اين شريعت محورى و اطاعت و تبعيت‌گرائى از اصول مهم نبوت تعريفى يا نيل و صيانت از مقام ولايت است چه اينكه اللهم أرنى الحق حقّا و ارزقنا اتباعه و ارنى الباطل باطلا و ارزقنا اجتنابه » و شاعر چه نيكو سروده است : با همه قربى كه دارد با خدا * از رياضت نيست يكدم او جدا زانكه هركو مقتداى راه شد * از بد و نيك جهان آگاه شد گر نباشد در عمل ثابت قدم * چو رهاند خلق را از دست غم مقتدا چون در رياضت قايم است * تابعش را ميل طاعت دايم است زانكه باشد تابع اعمال پير * هر مريدى صادق از صدق ضمير ديگر آن‌كه شأن حق بىغايت است * هر زمانش نوع ديگر آيت است چون‌كه معروفست بىحدّ لاجرم * معرفت بىغايت آمد نيز هم

--> ( 1 ) . سايه نور ، گزيده مقالات كنگرهء حكيم و عارف الهى آقا محمد رضا قمشه‌اى ، مهر 78 ، چاپ اصفهان ، ص 101 - 1027 ، مقالهء : حقيقت محمّديه از نظر حكيم قمشه‌اى - از دكتر مهدى دهباشى . ( 2 ) . شرح گلشن راز ، شيخ شبسترى ، شيخ محمد لاهيجى ، چاپ ششم ، ص 279 .