هنگامى كه آيت اللّه سيد عبد الكريم لاهيجى ( د . 1323 ه . ق ) را كه تا آن روز ناشناخته مانده بود در مجلس درسش بديد و از مراتب علم و فضلش آگاه شد ، او را بر مسند خويش و بر بالاى مجلس نشاند ، تدريس در مدرسهء مروى را به دو محول كرد و او را به دامادى خويش برگزيد . « 1 » 7 . حفظ عزت و شوكت دين خداوند بزرگ در كتاب محكم خويش عزت را ويژهء خود ، پيامبرش صلّى اللّه عليه و إله و سلّم و گروندگان به دين مىداند و بس . « 2 » آيت اللّه كنى با احراز مقام زعامت و رياست دينى پايتخت ، بر آن شد تا از عظمت غيرمسلمانان جلوگيرى كند و بر شوكت و اقتدار مسلمانان بيفزايد . توجه به زمان مرحوم حاجى نيز لازم است ؛ زمانى كه غربيان و فرنگيان به عناوين مختلف به مملكت اسلامى هجوم مىآوردند ، به شكلهاى گوناگون از مسلمانان كار مىكشيدند و بر ايشان آقايى مىفروختند ، اقدامى براى شكستن سيادت و شوكت غيرمسلمانان لازم بود ؛ كه آن هم به وسيلهء آيت اللّه كنى عملى شد . مرحوم كنى اولين كسى است كه جزيه گرفتن از يهود و نصارى را در پايتخت عملى كرد . « 3 » حاجى با اين كار سترگ خويش ، دماغ پر از كبر و غرور غير مسلمانان را از باد نخوت خالى ساخت ، و پشتشان را به خاك مذلت ماليد . ملاعلى كنى در زمان خويش مانع استوارى منكرات بود ، و بسيارى از زشتيها را از چهرهء جامعه زدود . نيز ايشان نخستين كسى بود كه به مثابه سد محكمى ، در مقابل نفوذ شرق و غرب در ايران ايستاد ؛ هم نفوذ شرق تزارى و هم رخنهء فرنگيان و اروپاييانى كه در مقام استعمار و استثمار ايران بودند . « 4 »

--> ( 1 ) . شريف رازى ، اختران فروزان ، صص 412 - 411 . ( 2 ) . منافقون ، آيهء 8 . ( 3 ) . هرچند اين كار بعدها به عنوان گرفتن ماليات ، ادامه يافت . ( 4 ) . . مصاحبه با آيت اللّه نجفى مرعشى ، « نگاهى به زندگى حاج ملاعلى كنى » مجلهء پيام انقلاب ، آبان ، 1361 ، شمارهء 71 ، ص 44 .