مشغول بودند ، اما هيچ‌يك از آن شروح به پايان نرسيده و رواج نيافت مگر جواهر ، و اين از حسن توفيق و بهرهء نيك صاحب جواهر بوده است . « 1 » اراده خلل‌ناپذير عزم و اراده مردان بزرگ تاريخ از كارهاى سترگ آنان نمايان است . صاحب جواهر ( ره ) در حيات خويش به كارى دست زد كه همت عالى و ارادهء محكم و عزم استوار مىطلبيد . در آن هنگام نجف از بىآبى رنج مىبرد و اهالى آن از كمبود يا نبود آب در زحمت بودند و با سختى و مرارت دست به گريبان بودند . اينجا بود كه زعيم مسلمين براى رفع اين كمبود در نجف دست به كار شد . مرحوم شيخ در اين انديشه بود كه از رودخانهء فرات ، قنات بزرگى به صحراى نجف بازكند و هيچ‌چيز هم مانع او و فكر بلندش نشد . وى در پاسخ به آنان كه مىگفتند : اين كار هزينهء سنگينى مىطلبد كه از عهدهء پادشاهان نيز خارج است ، چه كارى است بس دشوار و بايد قنات را به عمق چاههاى نجف حفر كرد . « 2 » فرمود : مىدانم كه چه مقدار بايد پرداخت شود . من مىتوانم به اندازه شنهايى كه از قنات خارج مىشود طلا آماده كنم . آيا اين هم كافى نيست ؟ « 3 » اين كلام قدرت تصميم‌گيرى و استوارى اراده و عزم جزم آن مرد سترگ را مىرساند . آنگاه كارهاى اجرايى حفر نهر و ساختن قنات شروع شد و پس از مدتى تلاش و كوشش آب در آن جارى شد و اهالى نجف سالها از آب شيرين و گواراى فرات استفاده مىكردند . اما از آنجا كه امكانات اجرايى احداث نهر ابتدايى و ساده

--> ( 1 ) . همان ، ص 454 ؛ مظفر ، مقدمهء جواهر ، ج 1 ، صص 16 - 17 . ( 2 ) . قمى ، الفوائد الرضويه ، ص 454 . ( 3 ) . مشهور است كه در نجف پس از كندن سى - چهل متر به آب مىرسند .