خدا را در نظر مىگيرد ، و هرگز به فكرش خطور نمىكند كه زمانى با انتشار اين كتاب براى خود شهرتى كسب كند او به يقين رسيده و كنه دين را درك نموده است . « الاخلاص غاية الدين و ثمرة اليقين » . مرحوم آيت اللّه علامه سيد حسن صدر سخنى را از مرحوم آيت اللّه شيخ محمّد حسن آل ياسين نقل مىكند كه استادم مرحوم صاحب جواهر فرمود : « فرزندم ، به خدا سوگند ، جواهر را براى خود و نه مراجعهء مردم نگاشته‌ام ، زمانى كه به عذارات مىرفتم در برابر پرسشهاى مردم مرجعى نداشتم كه بدان رجوع كنم و پاسخ گويم ، لذا جواهر الكلام را نگاشتم » . « 1 » علامه صدر مىفرمايد : وقتى من اين را از شيخ بزرگوار آل ياسين شنيدم ، گفتم : « سبحان اللّه ! من هماره از دو چيز در شگفت بودم : 1 . موفقيت مؤلف در پايان رسانيدن اين شرح . 2 . رواج و گسترش آن به اين اندازه ( زيرا كتابخانه‌اى نيست كه اين كتاب عظيم در آن نباشد ) ، و اكنون حيرت من بر طرف شد . آيت اللّه آل ياسين فرمود : چگونه ؟ گفتم : سخن شما بيانگر آن است كه صاحب جواهر هنگام نگارش تنها خدا را در نظر داشته و هرگز در انديشهء جاه و ريا و تعريف مردم و به رياست رسيدن نبوده ، و علت اصلى اتمام و رواج كتابش همين است . فرمود : بلى ! راست گفتى . بيشتر نيتها مغشوش است . « 2 » مرحوم محدث قمى به نقل از مرحوم آيت اللّه شيخ مهدى فرزند علامه شيخ على كاشف الغطاء مىافزايد : « در زمان صاحب جواهر ، بيست نفر از دانشمندان و فقها به شرح شرايع

--> ( 1 ) . همان ، ص 26 ، ح 777 و ص 30 ، ح 903 . ( 2 ) . قمى ، الفوائد الرضويه ، ص 453 .