قول حق تعالى « ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ إِلَّا هُوَ رابِعُهُمْ وَ لا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سادِسُهُمْ » ، « وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى » ، « قاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ بِأَيْدِيكُمْ » . از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله وارد شده است : « لو دليتم بحبل إلى الارض السفلى لهبط ( لهبطتم خ ل ) إلى اللّه . » بنابر آنچه كه ذكر كرديم اثبات علم تفصيلى حق متوقف بر بيان قاعده بسيط الحقيقة كل الاشياست ، اين معنا در اثبات فعليات جميع موجودات و معاليل براى علت اصلى وجود اصل و پايه است . تحقيق تام اين قاعده در دوره اسلاميه از مختصات صدر المتألهين است و همان‌طورى كه مرحوم حكيم محقق آخوند ملا على نورى فرموده‌اند ، احدى از حكما و عرفاى دوره اسلامى به اين تحقيق پى نبرده است « 1 » . آخوند ملا صدرا در جايى فرموده است : « لم اجد على وجه الارض من له علم بذلك » در موضع ديگر گفته است حقيقت اين مطلب را غير از ارسطو كسى درك نكرده است . مرحوم

--> ( 1 ) . مرحوم آخوند ملا على نورى « المولى على بن جمشيد نورى متوفى 1246 » از اعاظم فلاسفه و حكماى دورهء بعد از صدر المتألهين است و فلسفه آخوند بدون شك و ترديد توسط اين مرد بزرگ انتشار پيدا نموده است . در احاطه به كلمات ملا صدرا و جودت فهم و استقامت فكر نظير ندارد . برخى آن مرحوم را در تدريس و تقرير و تربيت شاگرد بر صدر المتألهين مقدم مىدانند . آخوند نورى شاگرد حكيم محقق فخر المتقدمين و المتأخرين آقا محمد بيدآبادى است . آقا محمد از عجايب دوران و در زهد و ورع مورد اتفاق كل بوده است . آخوند ملا على نورى از زهاد علماى عصر خود است . آخوند ملا اسماعيل اصفهانى ، آخوند ملا آقاى قزوينى و آخوند ملا عبد اللّه زنوزى و حاج ملا محمد جعفرى لنگرودى و آقا ميرزا سيد رضى مازندرانى از شاگردان مبرز آخوند نورى بوده‌اند . جمعى ديگر از محققان هم از محضر اين مرد بزرگ استفاده كرده‌اند كه ذكر همهء آنها مناسب با پاورقى نيست . آخوند نورى معاصر با مرحوم سيد حجة الاسلام سيد محمد باقر شفتى است . سيد نيز داراى مقامات عاليه از علم و عمل بوده است . در زمان اين بزرگان - قدس اللّه ارواحهم - شهر اصفهان مهد علم و دانش بوده است . انواع علوم فقه و اصول و حكمت و عرفان و فنون رياضى در آن‌جا رواج به‌سزائى داشته است . فوت آخوند را سنه 1246 نوشته‌اند . جنازه او را بنابر وصيت خودش به نجف اشرف حمل كردند و در جوار على مرتضى - ارواحنا فداه - دفن نمودند .