السيد هبة الدين الشهرستاني ( مترجم : ميرزاده اهرى )
92
ما هو نهج البلاغة ( در پيرامون نهج البلاغه ) ( فارسى )
صحيح بود ، هرگز اين طور كه اكنون هست نمىبود ! با اين برهان محكم و روشن براى تو خواننده اشتباه كسانى كه گمان كردهاند اين كتاب بزرگ ، يا قسمتى از آن مجعول و منسوب به آن حضرت است ، روشن گرديد . بايد دانست كه اين افراد كه در انتساب « نهج البلاغه » به امير مؤمنان ( عليه السّلام ) شك و ترديد نمودهاند ، سخنى گفتهاند كه نمىتوانند آن را بپذيرند ، زيرا اگر ما در اين خصوص فتح باب كنيم ، و در اين گونه چيزها شك و ترديد به خود راه دهيم ، نمىتوانيم به سخنانى كه از رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) نقل شده است ، اطمينان پيدا كنيم ، و جايز است كه ديگرى خرده بگيرد و بگويد اين روايت مجعول است ، و اين كلام ساختگى است ! ! و به همين نسبت سخنان و خطبهها و مواعظى كه از خلفاى خود ابو بكر و عمر نقل مىكنند ، هم مشمول اين شك و ترديد واقع شده ، و ممكن است در صحت انتساب آن شبهه نمود ، و هيچگونه اطمينانى بدان پيدا نكرد . پس اشكال كنندگان به « نهج البلاغه » از هر راهى كه احاديث پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) و خلفاى راشدين و صحابه و تابعين و شعراء و نويسندگان را معتبر دانسته ، و مستند به آنها بدانند ، بديهى است كه طرفداران امير المؤمنين ( عليه السّلام ) نيز از همان راه مطالب « نهج البلاغه » و غير آن را از آن حضرت دانسته ، و مستند به او مىدانند . . . ! ! ما كه يك فرد معتدل اهل علم هستيم مىگوئيم : برادران شيعى ما معتقدند كه خطبهها و رسالهها و سخنانى كه در « نهج البلاغه » آمده است ، مانند خطبهها و سخنانى است كه از پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) نقل شده است كه بعضى از آنها قطعى الصدور ، و بعضى غير متواتر و