السيد هبة الدين الشهرستاني ( مترجم : ميرزاده اهرى )
75
ما هو نهج البلاغة ( در پيرامون نهج البلاغه ) ( فارسى )
خلافت سخنى به ميان آمد آن حضرت فرمود : « و اللّه لقد نقمّصها ابن ابى قحافة ، إلخ » . و نيز از جمله كسانى كه ( خطبه شقشقيه ) را قبل از سيد رضى نقل كردهاند ، « عبد العزيز بن يحيى جلودى » است كه از بزرگان دانشمندان قرن سوم هجرى و از كسانى است كه خطبههاى امير مؤمنان ( عليه السّلام ) را گرد آوردهاند . شيخ صدوق متوفاى سال 381 در كتاب « معانى الاخبار » باب 404 چنين نقل مىكند : « خبر داد به ما محمد بن ابراهيم بن اسحاق طالقانى ، او گفت خبر داد به ما عبد العزيز بن يحيى جلودى ، او گفت خبر داد به ما ابو عبد اللّه احمد بن عمار بن خالد ، او گفت خبر داد بما يحيى بن عبد الحميد حمانى و او گفت خبر داد به ما عيسى بن راشد و او از على بن خزيمه ، از عكرمه و او از ابن عباس نقل كرده كه گفت در نزد امير مؤمنان على ( عليه السّلام ) از خلافت ياد شد آن حضرت فرمود : « و اللّه لقد نقمّصها أخو تيم و هو يعلم . . . » . ما اين خطبه را به همان نحو كه جلودى روايت كرده طبق نوشتهء معانى الاخبار نقل كرديم چنان كه ملاحظه مىشود نسخهء وى با نسخهء برقى كمى با هم فرق دارد ، همانطور كه هر دوى آنها با آنچه شيخ مفيد در ارشاد آورده است اندكى اختلاف دارند ، و جز شيخ مفيد كسى نگفته است كه حضرت اين خطبه را در ( رحبه ) القاء فرموده است . بايد توجه داشت كه منشأ اختلاف روايات و عبارات اين خطبه ( مانند موضوعات ديگر تاريخى ) غالبا نارسائى قوهء حافظه راويان يا اشتباهى است كه از نسخه نويسان در هنگام نوشتن ناشى شده است . و ديگر از جمله كسانى كه خطبه شقشقيه را روايت كردهاند حسن ابن عبد اللّه بن سعيد عسكرى متوفاى سال ( 395 ) است چنان كه ابن بابويه