السيد هبة الدين الشهرستاني ( مترجم : ميرزاده اهرى )
101
ما هو نهج البلاغة ( در پيرامون نهج البلاغه ) ( فارسى )
مىگرديد جايز نباشد ؟ ! اين از جنبهء دينى بود ، ( كه بلا شبهه خبر دادن امير مؤمنان از مغيبات و اسرار نهانى ، صحيح و بى اشكال است ) . اما از جنبهء غير دينى ، در صفحات تاريخ از سياستمداران ملتها و حكماى آنها ، پيشگوئيها و اخبار صحيحى رسيده كه همه در مسير خود واقع شده ، و جريان داشته است ، و ما نيز در صحت آنها شك و ترديد نمىكنيم ! على هذا چگونه در آنچه از على ( عليه السّلام ) پسر عمومى پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) و ترجمان وحى او ، و خزينه دار دانش او ، رسيده ، شك و ترديد كنيم ؟ ! ايراد چهارم اين عده مىگويند : خطبههاى ( نهج البلاغه ) مشتمل بر علومى است كه بعد از عصر صحابه و تابعين پديد آمده است و بعيد است كه پيش از پيدايش آنها در بارهء آن خبر داده باشد مانند بحثهاى كلامى كه از وجود بارى تعالى و صفات ثبوتى و سلبى و غيره سخن راندهاند . پاسخ پاسخ اين اشكال را مورخ نامى « احمد زكى » مصرى در كتاب ( على ابن ابي طالب ) داده است . وى در كتاب ياد شده صفحهء 126 مىنويسد : « آيا در افكار ، و گفتار امام ( عليه السّلام ) نظريات فلسفى هست ، كه فهم آن براى اشخاص كنجكاو ، دشوار و درك آن نيازمند كوشش بسيار ، و فشار به ذهن ، و سعى خاطر باشد ؟ !