الشيخ نجم الدين الطبسي ( مترجم : ابهرى ، معزى ، رمضانى )

68

موارد السجن في النصوص والفتاوى ( حقوق زندانى و موارد زندان در اسلام ) ( فارسى )

مىشود ، بلكه در روضه و غير آن ، ادّعاى اجماع شده است . اين اجماع حجّت است علاوه بر اينكه روايتى صحيح كه در آن ، مردى دستور قتل مرد ديگرى را داده است ، نيز داريم . . . . « 1 » 12 . صاحب جواهر ( بعد از كلام محقق در مورد روايت على بن رئاب : « دستوردهنده زندانى مىشود . . . » ) : به دليل صحت روايت و عمل بسيارى از اصحاب بدان ، مىتوان به روايت عمل كرد و اشكالى به آن نيست . « 2 » 13 . آية اللّه مامقانى : اگر ستمگرى ، ديگرى را به كشتن شخصى مجبور و وادار سازد بدين صورت كه او را به كشتن تهديد كند . . . ؛ آرى ، در اين صورت اجباركننده - بنابر اظهر - تا پايان عمر در زندان مىماند . « 3 » 14 . آية اللّه خوئى : اگر به ديگرى فرمان دهد كه كسى را بكشد و او هم ، چنين كند قاتل بايد قصاص شود و دستوردهنده نيز تا دم مرگ به زندان مىافتد و اگر او را با تهديد به كشتن وادارد ، اگر آن تهديد پايين‌تر از كشتن باشد ، بىترديد كشتن جايز نيست كه اگر بكشد قصاص مىشود و اجباركننده حبس ابد و اگر آن تهديد ، كشتن بوده ، مشهور اين است كه باز ، قاتل قصاص مىشود ؛ ولى در اين نظر اشكال هست و البته بعيد نيست كه كشتن در اين هنگام جايز باشد و بنابر مطلبى كه گفتيم وى قصاص نمىشود ، ولى بايد ديه را بپردازد . حكم مكره - به كسر راء - در اين صورت همان حكم صورت اوّل ( حبس ابد ) است البته اين در صورتى است كه مكره - به فتح راء - بالغ و عاقل باشد . امّا اگر مجنون يا بچهء غير مميّز باشد مكره قصاص مىشود و در صورت مميّز بودن بچه ، مكره و بچهء مميّز قصاص نمىشوند . آرى ، بر عاقلهء بچه است كه ديه را بپردازد و مكره به حبس ابد مىافتد . « 4 » 15 . امام خمينى : اگر او را به كشتن مجبور سازد ، قاتل اگر بالغ عاقل باشد قصاص مىشود و مكره - اگر چه او را به كشتن تهديد كرده باشد - قصاص نمىشود ، بلكه دستور دهنده ( مكره ) تا ابد در زندان مىماند و اگر مكره ديوانه يا طفل غير مميّز باشد ، تنها دستور دهنده ، قصاص مىشود . اگر شخصى طفل مميّزى را به كشتن فرمان دهد و او چنين كند هيچ‌كدام قصاص نمىشوند ، بلكه ديه بر عاقلهء طفل است و اينكه اگر او را به قتل وادارد

--> ( 1 ) . رياض المسائل ، ج 16 ، ص 190 . ( 2 ) . جواهر الكلام ، ج 41 ، ص 45 . ( 3 ) . مناهج المتقين ، ص 509 . ( 4 ) . مبانى تكملة المنهاج ، ج 2 ، ص 13 ، مسألهء 17 .