31 . مرداوى ( در مورد گفتهء او : « و اگر انسانى را براى شخص ديگرى نگه‌دارد تا او را بكشد ، قاتل كشته مىشود و نگه‌دارنده آن قدر در زندان مىماند تا بميرد در يكى از دو روايت » ) : كه اين ، همان مذهب و نظر ماست . خرقى ، وجيز ، منوّر ، منتخب الآدمى و ديگر كتب به آن جزما قائل شده‌اند و در محرّر ، نظم ، فروع و كتب ديگر ، آن را مقدّم داشته‌اند . زركشى گفته است : اين ، مشهورترين دو روايت است و مختار قاضى ، شريف و ابو الخطاب در خلافات خودشان و شيرازى است و اين قول از مفردات و شاذ است . ديگران گفته‌اند : نگه‌دارنده نيز كشته مىشود . اين نظر را ابو محمد جوزى اختيار كرده و در رعايتين و حاوى الصغير آن را مقدّم داشته است و ابن صيرفى در عقوبت مجرمان گفته است : نگه‌دارنده را مىكشند . برخى از عالمان متأخر ما قائلند : دست نگه‌دارنده به گردنش بسته مىشود تا بميرد . اشكالى به اين نظر نيست . « 1 » 32 . محمد بن اسماعيل صنعانى : ابن عمر ، از رسول اللّه [ - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - ] روايت كرده : هرگاه كسى را نگه‌دارد و ديگرى او را بكشد ، قاتل كشته مىشود و نگه‌دارنده به زندان مىافتد . . . . حديث دلالت مىكند كه نگه‌دارنده تنها مستحقّ حبس است و مقدار زمانش را ذكر نكرده و آن ، به نظر حاكم بستگى دارد و قاتل يا قصاص مىشود يا ديه مىپردازد . به دليل وجود حديث و آيهء قرآن : فَمَنِ اعْتَدى . . . ؛ « 2 » پس هر كه تجاوز كرد . . . هادويه ، حنفيه و شافعيه ، اين نظر را پذيرفته‌اند . مالك ، نخعى و ابن ابى ليلى قائل شده‌اند : هر دو كشته مىشوند ؛ زيرا هر دو در كشتن شركت داشتند و اگر او را نگه نمىداشت كشته نمىشد . . . . « 3 » 33 . شوكانى ( پس از نقل حديث مرفوع اسماعيل : « قاتل را بكشيد و نگه‌دارنده را نگه‌داريد . » ) : حديث در اين مورد ، دليل است بر اينكه بر نگه‌دارنده به هنگام كشتن مقتول ، قصاصى نيست و عملش مشاركت به شمار نمىآيد تا از باب قتل يك فرد به دست گروهى باشد ، بلكه تنها حبس او واجب است .

--> ( 1 ) . انصاف ، ج 9 ، ص 456 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 194 . ( 3 ) . سبل السلام ، ج 3 ، ص 493 .