اين كلام پيامبر اكرم تعزير او بود و در همين باب بود كه آيهء شريفهء : فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ . . . « 1 » ولى چنين نيست ، به پروردگارت قسم كه ايمان نمىآورند ، مگر آن كه تو را در مورد آن چه ميان آنان مايهء اختلاف است داور گردانند . . . « 2 » نظر نگارنده : هيچ‌يك از مفسران اماميه نزول آيهء شريفه را در اين مورد ذكر نكرده‌اند ، مگر امين الاسلام طبرسى كه با لحنى مشعر بر ضعف اين قول ، آن را ذكر مىكند . به علاوه نقل او با آنچه ماوردى آورده است متفاوت است ؛ چرا كه در آن آمده است : پس پيامبر به زبير فرمود : زمين خود را آبيارى كن و بعد آب را براى همسايه‌ات جارى ساز . انصارى عصبانى شد و گفت : اى پيامبر خدا ! اگر همسايه پسر عمه‌ات هم مىبود ، چنين حكم مىكردى . رنگ رخسار پيامبر اكرم - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - دگرگون شد و به زبير فرمود : اى زبير ! زمينت را آبيارى كن و جلو آب را ببند تا به ديوارها برسد و حقّ خود را كاملا استيفا كن . بعد آب را به سوى همسايه‌ات جارى ساز . « 3 » 6 . ابن قدامه : قاضى مىتواند در صورتى كه يكى از طرفين دعوا سرپيچى و سركشى كند ، بر سر او فرياد بكشد و با سخنان درشت و تند او را توبيخ كند و اگر مستحقّ تعزير باشد او را به هر نحو كه مصلحت بداند تأديب يا حبس كند . اگر به او افترا بزند ؛ مثلا بگويد : تو به ناحق عليه من حكم كردى ، يا بگويد : رشوه گرفته‌اى ؛ قاضى مىتواند او را تأديب كند و نيز مىتواند وى را ببخشد . « 4 » 10 . حبس خوانده‌اى كه از حضور در دادگاه امتناع مىكند كلامى در اين نيست كه در مواردى كه قاضى خوانده را به دادگاه احضار كند بر خوانده يا وكيل او واجب است كه حاضر شوند و اگر خوانده بدون عذر از حضور در دادگاه امتناع ورزد معصيت كرده و قاضى مىتواند به هرگونه كه مصلحت مىداند او را تعزير كند و البته اين در صورتى است كه قائل به جواز صدور حكم غيابى نباشيم . برخى از فقيهان ما ، مانند ابن برّاج ، علّامه حلّى ، فاضل هندى و سيّد يزدى و نيز بعضى

--> ( 1 ) . نساء ( 4 ) آيهء 65 . ( 2 ) . ادب القاضى ، ج 1 ، ص 352 و نك : ص 124 و 247 . ( 3 ) . مجمع البيان ، ج 2 ، ص 69 . ( 4 ) . مغنى ، ج 9 ، ص 42 .