از فقيهان عامّه همچون مرداوى متعرّض اين موضوع شده‌اند ، ولى اشاره‌اى به حبس نكرده‌اند . از بعضى ديگر نيز نقل شده است كه اگر از حاضر شدن در دادگاه خوددارى كند حبس مىشود . آراى فقيهان شيعه 1 . شيخ طوسى : . . . اجمالا سزاوار است كه قاضى در دادگاه نزد خود مهرهايى از گل ، كه با نقش خاتم خود آن‌ها را منقّش كرده است ، داشته باشد . در هنگام مراجعهء خواهان ، يكى از اين مهرها را خواهان براى خوانده فرستاده و به اين نحو او را احضار مىنمايد . اگر حاضر نشد ، قاضى يك نفر از دستيارانش را براى احضار او مىفرستد و اگر بازهم نيامد ، دو شاهد اعزام مىكند تا امتناع او را از حضور در دادگاه شاهد باشند و اگر بازهم در دادگاه حاضر نشد از نيروهاى رزمنده - كه همان قواى انتظامى هستند - براى آوردن او كمك مىگيرد . « 1 » 2 . قاضى ابن برّاج : و اگر احضار آن كه ذكرش گذشت صحيح و جايز باشد ؛ سزاوار است كه در دادگاه نزد قاضى از گل پخته ، منقش به نقش خاتم قاضى مهرهايى باشد ، از آن مهر به مدّعى بدهد تا به آن علامت ، خوانده را احضار كند و اگر نيامد يكى از دستيارانش را به دنبال او مىفرستد . اگر بازهم از آمدن امتناع نمود ، دو شاهد اعزام مىكند كه خوددارى او را از حضور در دادگاه شاهد باشند و اگر بازهم امتناع كرد از فرمانده رزمندگان - كه همان قواى انتظامى هستند - براى احضار او يارى مىطلبد . « 2 » 3 . علّامه حلّى : . . . و حاكم مىتواند هر كسى را كه از حضور در دادگاه يا تعيين وكيل و معرفى به دادگاه امتناع كند ، تعزير نمايد . . . « 3 » 4 . فاضل هندى ( پس از نقل كلام علّامه ) : اگر اين عدم حضور ، بدون عذر باشد ، معصيت است . « 4 » 5 . محقق كنى ( وى پس از نقل كلام شيخ طوسى ) : شما خود آگاهيد كه مجموعهء آن چه او فرموده است به كلمات عامّه نزديك‌تر و با مبانى و مذاهب آنان سزاوارتر و

--> ( 1 ) . مبسوط ، ج 8 ، ص 155 . ( 2 ) . مهذّب ، ج 2 ، ص 583 . ( 3 ) . قواعد الاحكام ، ج 2 ، ص 207 . ( 4 ) . كشف اللثام ، ج 2 ، ص 154 .