وثاقت و صداقت را كافى بدانيم ، بحثى نيست كه روايت او را مىپذيريم - چنان كه مبناى آية اللّه خوئى همين است . « 1 » آرى ، مسألهء اعراض اصحاب وجود دارد كه آن هم از نظر وى مايهء ضعف نيست ؛ ولى بنابر مبناى كسانى كه اعراض اصحاب را مايهء ضعف حجّيت مىدانند ، جايى براى فتوا دادن به حبس نيست . « 2 » 13 . حبس بنده‌اى كه به دستور مولايش مرتكب قتل شده است جمعى از فقيهان ما - قدس اللّه أسرارهم - فتوا به زندان ابد براى بنده‌اى داده‌اند كه به دستور مولايش كسى را كشته است و رواياتى هم در اين مورد وجود دارد ؛ ولى بيشتر عالمان فتوا داده‌اند بنده بايد كشته شود ؛ چون مباشر كشتن بوده است و مولا بايد زندانى شود چون به كشتن دستور داده است . از كسانى كه فتوا به حبس بنده داده‌اند ، ابو الصلاح حلبى ، يحيى بن سعيد حلّى و آية اللّه خوئى هستند . از فقيهان ديگر مذاهب هم ، ابو طالب - بنابر نقل مغنى - به حبس فتوا داده است . روايات 1 . عليّ ، عن أبيه ، عن النوفلي ، عن السكوني ، عن أبي عبد اللّه عليه السّلام قال : قال أمير المؤمنين عليه السّلام في رجل أمر عبده أن يقتل رجلا ، فقتله . فقال أمير المؤمنين عليه السّلام : و هل عبد الرجل إلا كسوطه أو كسيفه ؟ يقتل السيّد به و يستودع العبد السجن ؛ « 3 » امام صادق - عليه السلام - فرمود : امير المؤمنين - عليه السلام - دربارهء مردى كه به بنده‌اش دستور داد مردى را بكشد و او كشت ، فرمود : آيا جز اين است كه بندهء شخص ، همانند تازيانه يا شمشير اوست ؟ مولا قصاص مىشود و بنده تحويل زندان مىشود . صدوق اين حديث را در من لا يحضره الفقيه بدين صورت روايت كرده : بنده تحويل

--> ( 1 ) . نك : معجم رجال الحديث ، ج 3 ، ص 107 . ( 2 ) . به هنگامى كه اين سطور را مىنگارم ، راديو خبر رحلت امام خمينى - رضوان اللّه تعالى عليه - در 29 شوال 1409 را پخش كرد كه شايد اين خبر ، تلخ‌ترين خبرى بود كه در طول عمرم شنيدم . ( 3 ) . كافى ، ج 7 ، ص 285 ، ح 3 ؛ وسائل الشيعة ( به نقل از : كافى ) ، ج 19 ، ص 33 ، ح 2 ؛ مناقب ، ج 2 ، ص 195 ؛ بحار الانوار ( به نقل از : مناقب ) ج 104 ، ص 386 ، ح 4 .