نمىتواند توجه داشته باشد . بنابراين لازم است كه انبياء و رسل او را آگاه سازند و از غفلت بيرون آورند و به همين جهت است كه خداوند متعال در قرآن مجيد پيامبران را مُذكِّر دانسته است ، « 1 » زيرا آنها انسانها را از غفلت بيرون مىآورند و به آنها مصالح و مفاسد را تذكر مىدهند . مرحوم محقق نائينى در مقام رد بر قاعده مقتضى و مانع مىفرمايند اگر مراد از مقتضى ملاكات احكام باشد هيچ‌كس جز علام الغيوب به آنها آگاه نيست و حضرت آيت اللَّه خوئى در مبحث استصحاب در آنجايى كه در ارتباط با نظر شيخ انصارى كه در حجيت استصحاب تفصيل داده است بين شك در مقتضى و رافع چند احتمال را نقل مىفرمايد ، در احتمال سوم مىگويد : محتمل است بگوئيم مراد شيخ از مقتضى ملاكات احكام است . سپس در مقام رد اين احتمال مىفرمايد : « و هذا المعنى من التفصيل بين الشك فى المقتضى و الشك فى الرافع سد لباب الاستصحاب لعدم العلم ببقاء الملاك لغير علام الغيوب الا فى بعض موارد نادره لادلة خاصة . » و همين اشكال را سيد بزرگوار علامه طباطبائى ( يزدى ) در حاشيه مكاسب بر شيخ انصارى وارد كرده است . ثانياً اگر بر فرض ، انسان بتواند مصالح را تشخيص دهد و به آنها قطع يابد از كجا مىتوان اطمينان كرد كه قطع وى ناشى از اغراض و مقاصد شخصى نشأت نگرفته باشد ، زيرا هواها و هوسها بر بشر حكومت مىكند و بشر به اعتقاد اينكه كار خوب مىكند ، كار بد انجام مىدهد ، « الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً . » « 2 » « وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قالُوا إِنَّما نَحْنُ مُصْلِحُونَ أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَ لكِنْ لا يَشْعُرُونَ . » « 3 » با اين ترتيب بشر نمىتواند به مصالح حقيقى و واقعى دست يابد ، مگر از راه وحى و تبليغ انبياء و اوصياء آنان . ثالثاً مقتضاى آيات ناهيه از عمل به غير علم اين است كه انسان نبايد به امرى كه نمىتواند قطع و يقين بدست آورد ، ترتيب اثر بدهد و در مصلحت امر چنين است . و رابعاً اگر بتوانيم به مصالح و مفاسد واقعى راه يابيم و قطع به آنها پيدا كنيم ، لازم خواهد آمد كه نيازى به ارسال رسل و انزال كتب نداشته باشيم . خامساً همهء فقهاء اماميه معتقدند كه تشخيص مصالح با شارع مقدس است و اجماع آنان حجت مىباشد .

--> ( 1 ) در سورهء غاشيه ، آيه 22 خداوند مىفرمايد : « فَذَكِّرْ إِنَّما أَنْتَ مُذَكِّرٌ » يعنى : ( اى رسول ما ) پس تو ( خلق را ) متذكر ساز ، كه وظيفهء پيامبرى تو غير از اين نيست . ( 2 ) سورهء كهف ، آيه 104 . ( 3 ) سورهء بقره ، آيات 11 و 12 .