سيد محمد حسن مرعشى شوشترى
38
ديدگاه هاى نو در حقوق كيفرى اسلام ( فارسى )
به هيچوجه قابل تغيير نمىباشند و بر اين اساس معتقدند كه اسلام با مقتضيات زمان نمىتواند هماهنگ باشد و براى اين منظور به حديث معروفى استناد مىكنند كه در آن آمده است : « حلال محمد ، حلال الى يوم القيامة و حرامه حرام الى يوم القيامة » و لكن لازم است در اين باره گفته شود كه در دين مبين اسلام احكام بر دو نوعند : الف - احكامى كه هميشه ثابت بوده و قابليت تغيير ندارند . مانند عبادات و يك دسته از عقود و ايقاعات كه امورى ثابت و پابرجا مىباشند و علت ثبات آنان اين است كه ملاكات و مصالح آنان ملاكات و مصالحى هميشگى هستند و با مرور زمان و تحولات دوران متحول و متغير نمىگردند ، مگر در صورتى كه شرايط آنان تغيير يابد ، مثلًا نماز واجب است و هر كس بايد در هر زمانى نماز بخواند ، اما گاهى نماز با از دست دادن شرايط تكليف ساقط مىگردد و همچنين است روزه ، خمس ، حج . . . و يا مثلًا قمار بازى ، كلاهبردارى ، احتكار ، رشوه ، غش در معامله ، زنا ، ربا ، لواط ، مساحقه ، دروغ ، غيبت و . . . در اسلام حرام است . بديهى است كه اينها امورى هستند كه اختصاص به زمان و يا مكان خاصى ندارند و در تمام ازمنه و امكنه حرام مىباشند ، زيرا ملاك و مفسده ارتكاب آنها از امورى نيست كه بتواند با مقتضيات زمان تغيير يابد ، مگر در مواردى كه انسان مورد اكراه و اجبار واقع گردد و ناچار شود يكى از امور مذكور را مرتكب گردد . ب - احكامى كه هميشه ثابت نبوده و قابليت تغيير دارند . دليل بر وجود چنين احكامى مضافاً به ملاك وجود نسخ ، رواياتى هستند كه دلالت بر اين معنى دارند . مرحوم فيض كاشانى در كتاب « الاصول الاصيله » در اين باره چند روايت از كافى را نقل مىكند كه ذيلًا از نظر خوانندگان محترم مىگذرد و اين روايات بدين قرارند : 1 - و باسناده عنه ( ع ) : « قال أ رأيتك لو حدثتك بحديث العمام ثم جئتنى من قابل فحدثتك بخلافه بايهما كنت تأخذ ؟ قال قلت كنت ، آخذ بالاخير فقال لى رحمتك اللَّه . » يعنى كلينى باسناد خود از امام ( ع ) نقل كرده كه فرمود به من بگو اگر حديثى را براى تو امسال بيان كردم و در سال آينده نزد من آمدى و خلاف آن را به تو گفتم ، به كدام يك عمل مىنمايى ؟ گفتم به حديث اخير عمل مىكنم . آن حضرت فرمود خدا تو را بيامرزد . 2 - « و فيه عن المعلى بن خنيس قال قلت لأبي عبد اللَّه ع اذا جاء حديث عن اولكم و حديث عن آخركم بايها نأخذ فقال : خذوا به حتى يبلغكم عن الحى فخذوا بقوله قال ثم قال ابو عبد اللَّه ( ع ) انا و اللَّه لا ندخلكم الا فيما يسعكم . » يعنى كلينى در كافى از « معلى بن خنيس » نقل مىكند كه به امام صادق ( ع ) عرض كردم ، هرگاه حديثى از امام اول از شما نقل شد و سپس حديثى ديگر ( مغاير با حديث اول ) از امام آخرى شما نقل گرديد به كداميك عمل