سيد محمد حسن مرعشى شوشترى

56

ديدگاه هاى نو در حقوق كيفرى اسلام ( فارسى )

2 - دفاع در اصطلاح فقهى : دفاع در اصطلاح فقهى داراى معانى گوناگونى است ، زيرا گاهى به معناى جهاد به كار رفته ، مانند موقعى كه دشمنان حمله كنند و مردم ناچار گردند كه از جان و مال و عرض خود و ديگران دفاع نمايند . حضرت امام قدس اللَّه نفسه الزكيه در كتاب وزين تحرير الوسيله دفاع را به دو قسم تقسيم فرموده است : 1 - دفاع از حوزه اسلام . 2 - دفاع از نفس و مانند آن . و در ارتباط با قسم اول مىفرمايند : اگر كشورهاى اسلامى و يا مرزهاى آنها از طرف دشمن خطرناكى مورد حمله قرار گيرد ، به گونه‌اى كه مجتمع اسلامى در معرض خطر باشد ، دفاع بر همه واجب است و سپس اين امر را بر استيلاء سياسى و اقتصادى نيز تعميم داده و مىفرمايند : اگر روابط تجارى با دشمنان اسلام حوزه اسلام و بلاد مسلمين را از نظر سياسى مورد خطر قرار دهد ، بر همه مسلمانان واجب است از چنين روابطى خوددارى نمايند ؛ و اگر بعضى از دولتهاى اسلامى و يا نمايندگان مجلس از نظر سياسى و يا اقتصادى موجب آن گردند كه اجانب از نظر سياسى و اقتصادى در كشورهاى اسلامى نفوذ پيدا كنند ، چنين كسانى خائن محسوب شده و بايد از مقامشان معزول گردند . سپس به بحث درباره بخش دوم دفاع پرداخته‌اند كه مقصود ما نيز از دفاع مشروع همين بخش مىباشد . ب ) مبناى مشروعيت دفاع 1 - روايات : 1 - محمد بن زياد جبلى از ابى عبد اللَّه ( ع ) نقل مىكند كه آن حضرت فرمودند : رسول خدا ( ص ) فرموده است : من قتل دون عقال ( عيال ) فهو شهيد « 1 » 2 - عبد الله بن سنان از ابى عبد اللَّه ( ع ) نقل مىكند كه فرمودند رسول خدا ( ص )

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، 11 / 92 .