گفتار دوم علم قاضى مشهور بين فقهاء شيعه اين است كه حاكم مىتواند بر اساس علم خود در كليه حقوق اعم از حقوق اللَّه و حقوق الناس در مسائل جزايى و غير جزايى داورى نمايد . شيخ محمد حسن نجفى در كتاب جواهر مىفرمايد : قضاوت مىتوانند به علم خود در حقوق الناس به طور قطع و در حقوق اللَّه بنابر اصلح داورى نمايند و در كتاب انتصار و غنيه و محكى خلاف و نهج الحق و ظاهر سرائر ادعاى اجماع بر آن شده است . شيخ طوسى در كتاب خلاف در مسأله 41 از كتاب قضاء مىفرمايند : « حاكم مىتواند به علم خود در جميع احكام از اموال و حدود و قصاص و غير آنها حكم نمايد ، اعم از آنكه از حقوق اللَّه و يا از حقوق آدميان بوده باشد و حكم در آنها مساوى است و فرقى نيست بين آنكه علم وى در زمان توليت و تصدى امر قضاء حاصل گرديده باشد و يا پيش از آن . و دليل ما عبارت از اجماع فرقه ( شيعه ) و اخبار آنان مىباشد . » سيد مرتضى در كتاب انتصار مىفرمايند :