سپس به كوفه بازگشت « 1 » پس از چندى كه در 58 / 678 شورش كرد ، از وجود پيروانش در رى و كوهستانها سخن رفته است « 2 » . در سال 46 / 666 پس از آن كه زياد پسر أبيه در مقام حاكم به بصره آمد ، سهم پسر غالب هجيمى كه خارجى بود از اين شهر آهنگ اهواز كرد و در آنجا شورشى برپا ساخت « 3 » . اما در دوران آشفته دومين فتنه در اسلام نهال خارجىگرى به استوارى در سرزمين ايران كاشته شد . دو گروه بزرگ از خارجيان در جستجوى پناهگاهى به سرزمين‌هاى جنوبى ايران رانده شدند ، اينان از ارقه بصره و عطويه عربستان بودند . ازارقه افراطىترين فرقه خارجى بودند . اينان كشتن زنان و كودكان مسلمان ناخارجى را به نام اينكه از مشركانند روا شمردند . كشتن آن خارجيانى را هم كه به شورش آنها نمىپيوستند و به اردوگاههاى نظامى آنها كه به اقتباس از نام مدينه در زمان محمد ( ص ) آنها را دار الهجره مىناميدند ، كوچ نمىكردند ، روا مىدانستند . در چشم ايشان بقيه دنياى اسلام دار الكفر و سرزمين شرك مىنمود . در ميان اين قلمروها آشتى نمىتوانست برقرار باشد . از ارقيان كه در آغاز در ميان آنها مردمان قبيله تميم بيش از ديگران بودند ، در زير فرماندهى نخستين رهبرشان نافع پسر ازرق ، در سال 64 / 684 به اهواز در آمدند و از سال 66 / 686 در فارس و كرمان زير رهبرى زبير پسر ماحوز ( 66 - 69 / 686 - 688 ) و قطرى پسر فجائه ( 69 / 688 - نزديك 79 / 698 ) مستقر گشتند . سكه‌هايى كه به نام قطرى با عنوان امير المؤمنين در چند شهر فارس در سال‌هاى 69 / 688 - 689 و 75 / 694 - 695 زده شد نشانگر تسلط استوار او بر آن ولايت است « 4 » . عطويان كه نام خود را از نام پيشواى خود عطيه پسر اسود حنفى برگرفته

--> ( 1 ) . طبرى ، دوم ، صص 17 - 18 . ( 2 ) . همان ، دوم ص 182 . ( 3 ) . طبرى ، دوم ، ص 83 . ( 4 ) . نگ G . C . Miles » Some Arab - Sassanian and Related Coins « ص 203 و نيز همان مؤلف ص 92 « Some New Light on the History of Kirman in the First Century of the Hijrah »