ويلفرد مادلونگ ( مترجم : ابوالقاسم سرى )
96
فرقه هاى اسلامى ( فارسى )
رئيس قبيله بود . زيرا كه اقتدار رئيس قبيله بيشتر بر توانايى او در برانگيختن قبيله استوار بود تا بر حق فرمان دادن او . اعتقادهاى برابرىخواهانه اسلامى خارجيان به زودى موالى ناتازى را به ميان آنها جلب كرد . پيشتر در سال 38 / 658 يك سال پس از جنگ صفين از گروهى مركب از 200 تا 400 خارجى اهل كوفه سخن مىرود كه مردى تازى به نام ابو مريم از قبيله سعد تميمى كه به تقريب به تمامى از موالى بود رهبرى آنها را به عهده داشت . اينان در شهر « 1 » زور گرد آمده با دلاورى بسيار به سوى كوفه رهسپار شدند ، اما همگى جز پنجاه تن كه زنهار خواستند به دست پيروان على ( ع ) كشته شدند « 2 » . در روزگار حكومت مغيرة پسر شعبه ( 41 تا نزديك 50 / 661 - 670 ) كه از سوى معاويه فرمانروايى داشت يكى از موالى كوفه به نام ابو على از بنو الحارث پسر كعب با گروهى از موالى خارجى سر به شورش برداشت . هنگامى كه فرمانده سپاه به آنها هشدار داد كه تازيان از براى خاطر دين با شما خواهند جنگيد ، آنها پاسخ دادند كه « ما شنيديم قرآن شگفت را كه به سوى راستى رهبرى كرد . به آن ايمان آورديم و هيچكس را از براى پروردگار خود انباز ندانيم ( قرآن هفتاد و دوم آيه 1 - 2 ) « 3 » خداوند پيامبر ما را بر همه مردمان فرو فرستاد و او را از هيچكس دريغ نكرد . در جنگى كه پس از آن درگرفت همه آنها كشته شدند « 4 » . در اين مرحله نخست مهاجران خارجى از كوفه و بصره اعتقادهاى خود را به سرزمين ايران انتقال دادند . حيان پسر ظبيان سلمى ، خارجى كوفى كه در جنگ نهروان زخمى شده ، با ده تن از ياران خود به رى گريخت و در آنجا ماند تا پس از كشته شدن على ( ع ) ( 40 / 661 )
--> ( 1 ) . Shahrazur , م . ( 2 ) . ابن اثير ، سوم ، صص 314 - 315 در ميان آنها تنها شش تن تازى بود ، كه ابو مريم هم در ميان ايشان بود . در مأخذهاى ديگر نيز از شورش ابو مريم سخن رفته است ( اشعرى ، مقالات ، صص 130 - 131 بغدادى ، الفرق ص 61 ) بىآنكه اشارهاى به پيروان ناتازى او شده باشد . ( 3 ) . . . . انا سمعنا قرآنا عجبا يهدى الى الرشد فآمنّا به و لن نشرك بربّنا احدا . م ( 4 ) . يعقوبى ، تاريخ ، ج دوم ، ص 262 او اين شورش را نخستين شورش موالى مىداند .