ويلفرد مادلونگ ( مترجم : ابوالقاسم سرى )
79
فرقه هاى اسلامى ( فارسى )
اسحاق پسر محمشاذ ( م 383 / 993 ) نياى خاندانى كه در نيشابور تا نيمه سده ششم / دوازدهم « 1 » رهبر كراميان بود ، گروهى بىشمار از زرتشتيان و اهل ذمه آن سرزمينها را به كيش اسلام درآورد . نيشابور پناهگاه جماعتى نيرومند از كراميان كه به روشنى از طبقه پايين اجتماع بودند درآمد . شهر نيشابور پيوسته كانون اصلى دانش كرامى ماند ، و محمد بن هيصم كه از روستايى نزديك هرات بود در همين شهر به تدريس پرداخت و همين جا جان سپرد . ابن كرام در هرات ، غور و غرجستان ، سرزمينى در ميان هرات و مرو رود ، در كار دعوت خود بزرگترين موفقيت را به دست آورد مردم نامسلمان بومى را به كيش اسلام درآورد . كراميان در سده پنجم / يازدهم در هرات هنوز داراى اكثريت بودند و شهركهايى كوچكتر مانند افشين و سورمين سخت پيرو كراميان بودند . ابن كرام همچنين در سمرقند جماعتى كرامى را بنيان نهاد « 2 » . كراميان فرارود بىگمان در به اسلام درآوردن تركان دخالت داشتند ، اما به ظاهر در اين كار دستكم در درازمدت زياد موفق نبودهاند « 3 » . نخستين سلطانان غزنوى سبكتكين 367 / 977 - 387 / 997 ) و محمود 388 / 998 - 421 / 1030 ) در نخستين دوره فرمانروايى خود ، از كراميان گويا به سبب نيرومندى جنبش در ايالتهاى مركزى قلمرو حكومت ايشان ، به گونهاى رسمى پشتيبانى مىنمودند . سلجوقيان از آغاز فرمانروايى از كيش حنفى متداول در فرارود پشتيبانى نمودند و كراميان اشعريان و شيعيان را به گونهاى رسمى در زمان فرمانروايى طغرل بيك مورد
--> ( 1 ) . نگ به نسبنامه و آگاهىهايى درباره آن خانواده گردآوردهء Van Ess ungenutzte Texte صص 33 - 35 . سمعانى در « التحبير » دوم ص 239 از دو عضو ديگر آن خانواده ابو القاسم محمشاذ پسر محمد پسر محمشاذپور ابى محمدپور محمشاذ عبدلى ( پيش از 470 / 1078 - 542 / 1147 ) و پسرش عبد العزيز نام مىبرد . معلوم نيست اين دو تن با آن خانواده چه نسبتى دارند . به ترتيب زمان يا تاريخ ابو القاسم محمشاد نيك مىتوانسته نوه شماره 6 نسبنامه محمشاذ پسر احمد باشد . در اين صورت شماره 5 ابو العباس ابو عبد الله احمد با كنيه ديگر ابو محمد معروف بوده است . بازپسين محمشاذ اين دودمان به هر حال شايد به نياى ( شماره 1 ) خانواده اشاره دارد . نسبت عبدلى به پيروان مكتب ابو عبد الله بن كرام ( سمعانى ، انساب S . V العبدلى ) اشاره داشته است . ( 2 ) . Van Ess ص 31 . ( 3 ) . « گسترش كيش ماتريدى و تركان » ص 121 پانوشت 32 الف .