عقيده نامعقول افراطى « 1 » نبوده « 2 » . بلكه در اساس با عقيده ابو حنيفه توافق داشته است . مقدار زيادى از عقيده‌هاى كلامى كراميان به ظاهر در مباحثه‌هاى ضد معتزلى تدوين يافته است . كراميان عقيده داشتند كه هر نيك و بدى كه در اين جهان رخ مىدهد به خواست و فرمان خداست و خدا كارهاى مردمان را آفريده است . كراميان به ويژه با اين عقيده معتزلى كه خداوند از لحاظ عقلانى ناچار بايد دمساز با اصلاح بشر كار كند و لطف او انسان « 3 » را در پذيرش دين كمك مىكند مخالفند و برخى از برهان‌هاى محمد پسر كرّام كه ابن داعى آنها را نقل كرده و در آنها بر اثبات ماهيت نامعقول و دلخواهانه آفرينش خدائى و شريعت و حكم‌هاى پيغمبر كوشش شده است . به زمينه اين مناظره تعلق داشته است « 4 » . اما كراميان معتقد بودند كه خرد بشر مىتواند بىوحى مقدارى خوب و بد را تميز دهد و انسان ناچارست كه وجود خدا را از راه خرد بشناسد « 5 » . در اينجا نيز چنين مىنمايد كه كراميان به رغم پايگاه آشتىناپذير بر ضد خرد سنت‌گرايان و مكتب اشعرى زير نفوذ سنت حنفى خاورى بوده‌اند . اما كراميان همانند سنت‌گرايان به دفاع از پذيرش لفظى آنچه در قرآن و حديث درباره تشبيه آمده است تمايل داشتند . عليه تأويل‌هاى تمثيلى معتزليان و ديگر مكتب‌هاى كلامى مؤلفان كتابهاى فرق نكته‌هاى بسيار را درباره توضيح‌هاى كراميان در زمينه بيان قرآنى « استوى على العرش » درباره عقيده آنها به جسمانيت

--> ( 1 ) . در جميع اين اطلاعات بىتكليف و تشبيه بر منوالى كه در قرآن و حديث واردست اعتقاد كرده‌اند و از تكليف و تشبيه دامن اعتقاد منزه دارند ملل و نحل شهرستانى به كوشش جلالى نايينى . ص 81 م . ( 2 ) . اشعرى « مقالات الاسلاميين » به كوشش H . Ritter ص 141 بغدادى الفرق ص 212 الحاكم الجشمى نقل شده توسط Van Ess ص 27 . ( 3 ) . شهرستانى ص 84 . ( 4 ) . نگ Van Ess صص 13 - 17 . ( 5 ) . شهرستانى ص 84 [ و اتفاق كرده‌اند بر آنكه عقل محسن و مقبح است پيشتر از شرع و معرفة الله واجب است به عقل . ملل و نحل شهرستانى به كوشش دكتر جلالى نايينى . ص 81 . م ]