ابو عبد الله محمد پسر كرّام ( م 255 / 869 ) كه مردى تازى ايرانى شده از مردم سيستان بود ، به فرمان والى شهر نيشابور كه دست‌نشانده طاهريان بود ، دو بار در همين شهر به زندان افتاد و در تبعيد در شهر اورشليم جان سپرد ، وى پيروانى استوار و بسيار در ايران بر جاى گذاشت . از دورديه متقدم بر ابن كرّام و مكتب او كه يكى از دانشمند امامى فضل پسر شادان نيشابورى ( م 260 / 874 ) و دو ديگر كه مهمتر نيز هست ، از دانشمند حنفى ابو بكر محمد پسر يمان سمرقندى ( م 260 / 874 ) است ياد شده است . در كتاب سواد الاعظم بيانگر بنيادهاى عقيده‌هاى حنفى كه به گونه‌اى رسمى از پايان سده سوم / نهم مورد تأييد سامانيان قرار گرفته بوده « 1 » ، نيز كراميه به الحاد متهم شده‌اند . با اينهمه در سده چهارم / دهم از كراميان انتقادى چندان نمىشد . ابو مطيع مكحول نسفى ( م 318 / 930 ) نويسنده با ارج حنفى و بنيان‌گذار راه بسيارى از عالمان برجسته حنفى در كتاب « الرد على اهل البدع و الاهواء » خود كه درباره فرقه‌ها نگاشته از كراميان ياد نكرده است . مردود شمردن دنيا و ناروا داشتن سخت‌كوشى از براى به دست آوردن روزى از سوى او بيانگر اينست كه وى دست‌كم به كراميان با نظر موافق مىنگريسته است « 2 » . ابو منصور ماتريدى ( م 332 / 944 ) در كتاب « توحيد » آنها را ناديده مىگيرد . مقدسى جهانگرد و جغرافىنويس ( كه در سالهاى 375 / 985 مىنوشت ) و نماينده جهان‌بينى درست اگر چه با ذهنيّت فراخ سنى است . با توجه به پيروى كلى آنها از مذهب فقهى ابو حنيفه در درست پندارى كراميان ترديد نشان نمىدهد « 3 » . به راستى كراميان هم در عقيده‌هاى فقهى و عقيده‌هاى اساسى كلامى خود به سنت حنفى خاورى نزديك بودند . اين كار به يكبارگى به سبب گسترش بىرقيب كيش حنفى در ايران در نيمه يكم سده سوم / نهم هنگامى كه ابن كرام فعاليت داشت به تمامى طبيعى بود . ابن كرّام در فقه و آداب و مناسك در شمارى از مسأله‌ها

--> ( 1 ) . درباره اين رديه‌ها نگ 75 p J . van Ess , ungenutzte texte zur Karr m ya « , ( 2 ) . Van Ess صص 55 - 60 . ( 3 ) . مقدسى ، ص 365 .