ويلفرد مادلونگ ( مترجم : ابوالقاسم سرى )

71

فرقه هاى اسلامى ( فارسى )

صوفيگرى و كراميان گرايش‌هاى زاهدانه و عرفانى از زمان پيغمبر ( ص ) در اسلام پديدار شد و از آنگاه باز در سراسر دنياى اسلام عموميت يافت . اين گرايش‌ها در آغاز پيدايى بيشتر به شيوه‌هاى انفرادى و سازمان نيافته پديدار مىشد . سپس چنان شد كه نام تصوف بيشتر جريان‌هاى سازمان يافته زاهدانه و عرفانى در مذهب اهل تسنن و گاه اسلام شيعى را دربرگرفت . از براى رديابى خاستگاههاى صوفيگرى تا آغاز اسلام تاريخ‌نگاران جنبش تصوف بسيارى از نام‌آوران نسل‌هاى پيشين مسلمانانى را كه در آنها انگيزه‌هاى مذهبى همانند با خودشان را كشف كرده بودند ، در شمار صوفيان ياد كردند . طريقه‌هاى صوفى سلسله‌هاى خودشان را به پيغمبر رساندند . صحت يك يك اين انتساب‌ها به گذشته در جنبش صوفيان هر چه بوده باشد آنها خطوط واقعى تحول‌هاى نهادهاى كلاسيك و مسلك‌ها و سنت‌هاى عقيدتى صوفيان را مبهم مىكند . از سوى ديگر مورخان صوفى بزرگترين جنبش زاهدانه ايران در طول سده‌هاى سوم / نهم تا سده ششم / دوازدهم يعنى كراميه را از آن خود ندانستند . تا سده پنجم / يازدهم به تقريب كراميان را در بيشتر جاىها فرقه‌اى الحادى و مدافع صوفيگرى - كه خود گهگاه به داشتن گرايش‌هاى نادرست متهم مىشد - دانسته محكوم شناختند . كراميان به سختى مىتوانستند در راه هدف خود گام بردارند . اما مخالفت با كراميان همواره بدينسان سرسختانه نمانده بود . هر چند بنيانگذار آن