پشتيبانى آشكار فرمانروايان سلجوق و تعصّب خشك حنفى و تعصب ضد شافعى بسيارى از تركان كه در شهرهاى نظامى ايران خانه كرده بودند ، از ميان رفته بود . پيش از آن طغرل بيك بنيانگذار امپراطورى سلجوقى در ايران و عراق فرمان داده بود تا در مسجدهاى جامع شهرها عبادت به آيين حنفيان انجام گيرد . و تنها قاضيان حنفى را در آن شهرها برمىگزيد . در نشابور طغرل نزاع ميان حنفيان و شافعيان را بر سر حقانيت اشعرى دستآويز قرار داده ابو عثمان صابونى خطيب مسجد را از كار بر كنار كرد . به جاى او خطيبى حنفى را به كار گماشت . بدينسان آيين‌هاى پرستشى كه بنا به سنت به شيوه شافعى انجام مىگرفت . از آن پس به شيوه حنفى تبديل شد . پايگاه قاضى كه بنا به سنت در دست حنفيان بود در دست خاندان صاعدى كه حنفى بودند باقى ماند . طغرل بيگ مدرسه‌اى را نيز به نام سلطانيه در نيشابور ساخت و آن را وقف حنفيان كرد « 1 » . طغرل بيگ در شهر رى با ساختن دومين مسجد جامع از براى حنفيان موقعيت آنها را تحكيم بخشيد . او دو تن از عضوهاى خاندان صاعدى نيشابور ابو الحسن اسماعيل پسر صاعد و ابو سعد يحيى پسر محمد ، را به رى آورد و صدر قضات خود كرد . على پسر عبيد الله خطيبى را كه از مردم نسف فرارود و حنفى مذهب بود قاضى قضات شهر اصفهان كرد و با اينكه بيشتر مردم شهر پيرو مكتب شافعى و سنى بودند اختيار مسجد جامع شهر را به دست حنفيان داد . دو شهر اصفهان و همدان كه پيش از سلطه سلجوقيان ساكنان حنفى آنها انگشت شمار بود ، پس از تبديل شدن به شهرهاى سكونتگاه سلطانان سلجوقيان حنفيان بسيارى در آنها گرد آمدند صدر قاضيان بغداد اين ماكولا كه شافعى بود ، اندكى پس از نخستين بارى كه طغرل به اين شهر در آمد درگذشت و بر اثر پادرميانى كندرى وزير سلطان ، عبد الله دامغانى كه حنفى بود به جاى او گماشته شد . اگر چه اين كارها كه به سود كيش حنفى انجام مىگرفت و سخت به زيان

--> ( 1 ) . R . W . Bulliet , The Patricians of Nishapur , p 252 .