چنين مىپنداشتند كه تنها مكتب ايشان تشكيل دهنده اهل السنة و الجماعة « 1 » است . مرجئيان خاورى با اينكه آماده پايدارى در برابر دستگاه ادارى امويان بودند به جنبش انقلابى عباسيان نپيوستند ، و بنا به گواهى تاريخ شهر بلخ با دستگاه حكومت نو پاى عباسيان نيز بگونه‌اى همانند به مخالفت برخاستند « 2 » . پس از آنكه ابو مسلم در پايگاه شورش ضد اموى در ميان مردم قد برافراشت و مرو را فروگرفت . ابو داوود خالد پسر ابراهيم بكرى را در سال 130 / 747 - 748 به تسخير تخارستان فرستاد . ابو داوود بىدرنگ والى اموى بلخ را از اين شهر بيرون كرد . چون او به مرو فراخوانده شد ، همه تازيان و موالى تخارستان به هم پيوستند و جانشين ابو داوود در بلخ با ايشان همدست گشت تا با ابو مسلم به نبرد پردازند . فرماندهى اينان به مقاتل پسر حيّان نبطى رهبر موالى واگذار شد . برخى از اينان پرچم‌هاى سياه داشتند كه شايد درست همان پرچم‌هايى بودند كه بر طبق عقيده ولهازن « 3 » به حارث پسر سريج تعلق داشتند . در بلخ رهبرى مخالفت با لشكريان ابو مسلم در دست رهبران مذهبى ، متوكل پسر حمران ، مقاتل پسر سليمان و ابن رمّاح يكى از پيروان ابو حنيفه بود . هنگامى كه ابو داوود بكرى موالى متّحد را شكست داده بلخ را بازپس گرفت آنها به ناچار در نهانگاهها پنهان گشتند . تا اينكه ابو داوود آنها را بخشود . نشانه‌هايى نيز در دست است كه در ميان ابو مسلم و مرجئيان ميانه‌رو در مرو درگيرى وجود داشته است . در سال 131 / 748 - 749 دو تن از بزرگان مرجئيان ، كه يكى از آنان از ياران ابو حنيفه بود ، در مرو اعدام شدند ، زيرا كه در ملاء عام از وى انتقاد كرده بودند . جزئيات بيشترى از اين رويدادها در دست نيست . بديهى است كه مرجئه به خواسته‌هاى اصلاح‌خواهانه خود بيش از سرنگونى خلافت امويان اهميت مىدادند . همچنانكه در پيش گفته شد آنها از پشتيبانى از آرمانهاى حارث پسر سريج در اين زمينه خوددارى كرده بودند .

--> ( 1 ) . « گسترش ماتريديگرى و تركان » ص 117 ، 135 - 134 . ( 2 ) . The Early Murji'a ص 38 پانويس 25 . ( 3 ) . J . Wellhausen , Das arabische Reich und Sein Sturz , p . 334 .