الفيض الكاشاني

203

ده رساله محقق بزرگ فيض كاشانى ( فارسى )

در آمد : از مفاهيمى كه مورد عنايت صوفيان يا علاقمندان به تصوف قرار گرفته مفهوم « اخوت » و « الفت » است . اين مفاهيم يك اثر درونى بر صوفيان داشته ، و يك اثر بيرونى ، در درون ، پيوندهاى اخوت ، روابط درون گروهى صوفيان را تحكيم و آنان را متشكل مىكرده ، تشكلى كه گاه در حد يك حزب سياسى به معناى امروزين آن متجلى مىشده - صفويه و بيروان قزلباش آنها يك نمونه است - . از نظر بيرونى نيز روحيه تسامح را در اين افراد شايع مىكرده و آنان را وا مىداشته تا همه را به ديد « برادر » نگريسته و گاه همه مذاهب را - چه رسد به فرقه‌هاى يك مذهب - يكسان بدانند . فيض فراوان بر اخوت تكيه دارد ، وى در كتاب « الحقائق » نيز فصلى را بدين امر اختصاص داده چنان كه بر اساس فصول كتاب « احياء » غزالى در « المحجة » چنين كرده است . لا يخفى كه در كتب اخلاقى و روايى نيز باب الاخوان بوده و هست . فيض در رساله مورد بحث روابط درونى برادران را تشريح كرده و مسلمانان را تحريض بر تشكيل مجمع‌هاى اخوت كرده است ، نمونه‌هاى مختلفى را نيز اين مجمع‌ها ، به صورت دو سه نفرى ، پنج شش نفرى و دسته جمعى پيشنهاد كرده