ناصر خسرو
72
گشايش و رهايش ( فارسى )
قطرهها را برندارد . بدان كه اين رودهاى بزرگ از هر كوهسارى اندك اندك فرو آمده است تا چنان بزرگ شده است و چون آن بخارها از زمين و آب مىبررود و اندر هواى فراخ گسترده مىشود آن بخارها به وقت آنكه هوا گرم و خشك باشد يا به قوت آفتاب همىماند تا آن وقت كه آفتاب به سوى جنوب افتد و گرمى نقصان آغاز كند آنگاه آن بخارهاى گرم شده سرد شود و اندك اندك به زمين بازمىافتد در سه فصل تير ماه [ 66 ] و زمستان و بهار چنان كه ديده مىشود . اين جواب هر سه سؤال تو است . بپرس تا بدانى ، بشناس تا برهى . مسئلهء نوزدهم چرا كفهء گرانتر ترازو فروتر از كفهء سبكتر آن است ؟ پرسيدى اى برادر از چيزهاى گران [ و ] سبك كه در ترازو بر كشيده شود . گفتى كه : « چرا آن كفهء ترازو كه در او چيزى سبك است برتر شود و آن كفهيى كه در او چيزى گران است فروتر آيد ؟ » خواستى تا حقيقت اين حالت بدانى ، هر چند كه ميان مردمان معروف است و هر كسى بر آن گواهى دهد ، اما خواستى تا شناخت تو مر او را به بصيرت باشد ، و السّلام . جواب بدان اى برادر كه خردمند آن است كه تقليد نپذيرد ، و تقليد اقرار دادن باشد به چيزى نادانسته ، اقرار كن او دروغ زن باشد به قول خداى