ابن أبي الحديد ( مترجم وحاشيه : محمود مهدوى دامغانى )

13

جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى )

بتوان او را خوار و زبون شمرد ، جاى شگفتى از نامهء تو به اوست كه او را به پدرش يا مادرش نسبت نداده‌اى و اين موردى است كه جانب او را مى گيرم و حق را به او مى دهم . و السلام . مى گويم - ابن ابى الحديد - در مجلس يكى از بزرگان كه من هم حضور داشتم ، سخن در اين باره رفت كه على عليه السلام به فاطمه عليها السّلام شرف يافته است . يكى از حاضران مجلس گفت : هرگز كه فاطمه عليها السّلام به على عليه السلام شرف يافته است . ديگر حضار پس از آنكه منكر اين سخن شدند در آن باره به گفتگو پرداختند . صاحب مجلس از من خواست تا عقيدهء خود را در اين مورد بگويم و توضيح دهم على يا فاطمه كدام يك افضل اند . من گفتم : اينكه كدام يك از آن دو افضل باشند ، اگر منظور از افضل كسى است كه مناقب بيشترى را از چيزهايى كه موجب فضيلت مردم است دارا باشد ، چون علم و شجاعت و نظاير آن ، على افضل است و اگر منظور از افضل كسى باشد كه رتبه‌اش در پيشگاه خدا برتر است . باز هم على است ، زيرا رأى و عقيدهء ياران متأخر ما - معتزليان - بر اين قرار گرفته است كه على عليه السلام از ميان همهء مردان و زنان و همه مسلمانان پس از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رتبه‌اش در پيشگاه خداوند برتر است و فاطمه عليها السّلام با آنكه سرور همهء زنان جهانيان است به هر حال بانويى از مسلمانان است . وانگهى حديث مرغ بريان دلالت بر آن دارد كه على عليه السلام محبوب ترين خلق خدا در پيشگاه بارى تعالى است و فاطمه عليها السّلام هم يكى از خلق خداوند است و آن چنان كه محققان علم كلام تفسير كرده‌اند ، منظور از محبوب ترين مردم در پيشگاه خداوند سبحان كسى است كه به روز رستاخيز پاداش او از همگان بيشتر و بزرگ تر است . ولى اگر منظور از افضل شرافت نسب و والاتبارى است ، شك نيست كه فاطمه افضل است ، زيرا پدرش سرور همه آدميان از گذشتگان و آيندگان است و ميان نياكان على عليه السّلام هيچ كس نظير و مانند رسول خدا نيست ، و اگر منظور از فضيلت ، شدت محبت و قرابت پيامبر است ، بديهى است كه فاطمه افضل است كه دختر اوست و رسول خدا