ابن أبي الحديد ( مترجم وحاشيه : محمود مهدوى دامغانى )
34
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى )
محمد بن عمارة بن خزيمه ذو الشهادتين ، نقل كردهايم . خزيمه در جنگ صفين همواره مى گفت : خودم از پيامبر ( ص ) شنيدم كه مى فرمود « عمار را گروه ستمگر خواهد كشت » و سپس چندان جنگ كرد كه كشته شد . مى گويم : از شگفت ترين تعصبهاى زشتى كه بر آن آگاه شدهام يكى هم اين است كه ابو حيان توحيدى در كتاب البصائر مى گويد خزيمة بن ثابت كه با على عليه السلام در جنگ صفين كشته شده است خزيمة بن ثابت ذو الشهادتين نبوده است بلكه مردى ديگر از انصار و صحابه است كه خزيمة بن ثابت نام داشته است . اين [ سخن ] اشتباه است چرا كه كتابهاى حديث و نسب گواه آن است كه ميان اصحاب پيامبر ( ص ) چه از انصار و چه غير ايشان ، هيچ كس جز ذو الشهادتين ، خزيمة بن ثابت نام نداشته است و چه مى توان كرد كه گمراهى هوس را دارو و چارهاى نيست و بايد توجه داشت كه طبرى صاحب تاريخ پيش از ابو حيان بر گفتن اين سخن پيشى گرفته است و ابو حيان اين سخن را از كتاب او نقل كرده است و كتابهايى كه در مورد نامهاى صحابه تأليف شده به خلاف آنچه اين دو گفتهاند گواهى مىدهد . وانگهى يارى دهندگان و ياران امير المومنين چه نيازى دارند كه بخواهند شمار خويش را با بر شمردن نام خزيمه و ابو الهيثم و عمار و جز ايشان بيفزايند . اگر مردم نسبت به اين مرد [ على عليه السلام ] انصاف دهند و با ديدهء انصاف بر او بنگرند خواهند دانست كه اگر على ( ع ) تنها مى بود و همه مردم با او جنگ مى كردند او بر حق بود ، و همگان بر باطل . سپس على عليه السلام مى فرمايد « برادران ديگر آنان كه نظير ايشان بودند كجايند » و مقصودش كسانى از صحابه هستند كه در صفين همراهش بودند و كشته شدند همچون ابن بديل و هاشم بن عتبه و كسان ديگرى غير از آن دو كه ما ضمن اخبار صفين از آنان نام برديم . قيس بن سعد بن عباده و نسب او قيس بن سعد بن عبادة بن دليم خزرجى از اصحاب پيامبر ( ص ) و كنيه او ابو عبد الملك است . او احاديثى از پيامبر ( ص ) روايت كرده است . قيس مردى بيش از اندازه كشيده قامت و داراى موهاى بلند و صاف و دلير و بخشنده بود . پدرش سعد سالار خزرجيان