ابن أبي الحديد ( مترجم وحاشيه : محمود مهدوى دامغانى )
35
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى )
بود هموست كه انصار درباره اينكه پس از پيامبر ( ص ) به خلافت برسد چارهانديشى كردند ، او هنگامى كه با ابو بكر بيعت شد با وى بيعت نكرد و به حوران رفت و همانجا مرد . گفته شد كه چون ايستاده و به هنگام شب در صحرا ادرار كرد جنيان او را كشتند و در اين مورد دو بيت شعر روايت مى كنند و گويند شبى كه سعد كشته شد اين دو بيت شنيده شد بدون اينكه خواننده آن ديده شود و آن دو بيت چنين است : « ما سالار خزرج سعد بن عباده را كشتيم و دو تير بر او پرتاب كرديم به قلبش برخورد و خطا نرفت » گروهى مى گويند : در آن هنگام امير شام كسى را به كمين او نشانده بود تا شبانگاه او را بكشد و شب كه سعد براى قضاى حاجت به صحرا رفته بود آن شخص او را به سبب اينكه از اطاعت خليفه سرپيچى كرده بود با دو تير كشت و يكى از متأخران در اين باره چنين سروده است . « مى گويند سعد بن عباده را جنيان دلش را شكافتند اى كاش دين و آيين خود را با مكر و تزوير درست نكنى . گناه سعد در اينكه ايستاده ادرار كرده است چيست آرى سعد با ابو بكر بيعت نكرده بود . . . » قيس بن سعد از بزرگان شيعيان امير المومنين عليه السلام و معتقد به محبت و ولايت اوست و در همه جنگها در التزام ركاب آن حضرت بود . قيس هر چند كه در مورد صلح امام حسن با معاويه بر امام حسن اعتراض كرد ولى از ياران و همراهان او بود و عقيده و ميل او نسبت به آل ابو طالب بود و در اعتقاد و دوستى خود مخلص شمرده مى شد . البته از امورى كه موجب تأكيد اين موضوع مى شد بيرون رفتن كار از دست پدرش و گرفتاريهاى روز سقيفه و پس از آن بود كه از همه اين امور دلتنگ شده بود و اندوه خويش را در دل نهان مى داشت تا آنكه در خلافت امير المومنين عليه السلام امكان اظهار نظر پيدا كرد و از قديم گفته شده است « دشمن دشمنت دوست تو شمرده مىشود » . ابو ايوب انصارى و نسب او نام و نسب ابو ايوب انصارى چنين است : خالد بن يزيد بن كعب بن ثعلبة خزرجى . او از خاندان نجار است . در بيعت عقبه و جنگ بدر و ديگر جنگها